17.2. Samorząd województwa zachodniopomorskiego

Województwo samorządowe to jednostka o charakterze korporacyjnym, wyposażona w osobowość prawną o charakterze publicznym i prywatnym, wypełniająca, poprzez wyłonione w drodze wyborów organy, zadania administracji publicznej, na zasadach określonej prawnie niezależności, podlegająca przy tym nadzorowi państwowemu, sprawowanemu na podstawie kryterium legalności, której samodzielność podlega ochronie sądowej¹. Zakres działania samorządu województwa nie narusza samodzielności jednostek samorządu terytorialnego – powiatu i gminy.

Samorząd województwa wykonuje zadania publiczne określone ustawami w imieniu własnym
i na własną odpowiedzialność. Dysponuje mieniem wojewódzkim oraz prowadzi samodzielnie gospodarkę finansową na podstawie budżetu. Województwo posiada osobowość prawną. Ustrój województwa jako jednostki samorządu terytorialnego określa statut województwa uchwalony przez organ stanowiący (Sejmik)
po uzgodnieniu z Prezesem Rady Ministrów.

W celu wykonywania swych zadań województwo tworzy wojewódzkie samorządowe jednostki organizacyjne oraz może zawierać umowy z innymi podmiotami. Samorząd województwa, na podstawie upoważnień ustawowych – stanowi akty prawa miejscowego obowiązujące na obszarze województwa.

17.2.1. SEJMIK WOJEWÓDZTWA

Sejmik jest organem stanowiącym i kontrolnym województwa, jego kadencja trwa cztery lata. Na podstawie ustawy o samorządzie województwa oraz na podstawie upoważnień udzielonych w innych ustawach i w ich granicach sejmik stanowi akty prawa miejscowego obowiązujące na obszarze województwa. W skład Sejmiku Województwa Zachodniopomorskiego wchodzi 30 radnych wybranych w wyborach bezpośrednich. Spośród radnych wybierany jest przewodniczący sejmiku, który organizuje prace tego organu oraz prowadzi jego obrady. Do wyłącznej właściwości sejmiku należy:

• stanowienie aktów prawa miejscowego: statutu województwa, zasad gospodarowania mieniem wojewódzkim, zasad i trybu korzystania z wojewódzkich obiektów i urządzeń użyteczności publicznej,
• uchwalanie strategii rozwoju województwa oraz programów wojewódzkich,
• uchwalanie planu zagospodarowania przestrzennego,
• podejmowanie uchwał w sprawie trybu prac nad projektem uchwały budżetowej,
• podejmowanie uchwał w sprawie szczegółowości układu wykonawczego budżetu województwa,
• uchwalanie budżetu województwa,
• określanie zasad udzielania dotacji przedmiotowych i podmiotowych z budżetu województwa,
• rozpatrywanie sprawozdań z wykonania budżetu województwa, sprawozdań finansowych województwa oraz sprawozdań z wykonywania wieloletnich programów województwa,
• podejmowanie uchwały w sprawie absolutorium zarządowi województwa ,
• uchwalanie, przepisów dotyczących podatków i opłat lokalnych,
• podejmowanie uchwał w sprawie powierzenia zadań samorządu województwa innym jednostkom samorządu terytorialnego,
• uchwalanie „Priorytetów współpracy zagranicznej województwa”,
• podejmowanie uchwał w sprawie uczestnictwa w międzynarodowych zrzeszeniach regionalnychi innych formach współpracy regionalnej,
• wybór i odwołanie zarządu województwa oraz ustalanie wynagrodzenia marszałka województwa,
• rozpatrywanie sprawozdań z działalności zarządu województwa,
• powoływanie i odwoływanie, na wniosek marszałka województwa, skarbnika województwa,
• podejmowanie uchwał w sprawie tworzenia stowarzyszeń i fundacji oraz ich rozwiązywania,a także przystępowania do nich lub występowania z nich,
• podejmowanie uchwał w sprawach majątkowych województwa dotyczących:
  • zasad nabywania, zbywania i obciążania nieruchomości oraz ich wydzierżawiania lub wynajmowania
  • emitowania obligacji oraz określania zasad ich zbywania, nabywania i wykupu,
  • zaciągania długoterminowych pożyczek i kredytów,
  • ustalania maksymalnej wysokości pożyczek i kredytów krótkoterminowych zaciąganych przez zarząd województwa oraz maksymalnej wysokości pożyczek i poręczeń udzielanych przez zarząd województwa w roku budżetowym,
  • tworzenia spółek prawa handlowego i przystępowania do nich oraz określania zasad wnoszenia wkładów, a także obejmowania, nabywania i zbywania udziałów i akcji,
  • tworzenia, przekształcania i likwidowania wojewódzkich samorządowych jednostek organizacyjnych oraz wyposażania ich w majątek.
• podejmowanie uchwał w sprawie zasad udzielania stypendiów dla uczniów i studentów,
• podejmowanie uchwał w innych sprawach zastrzeżonych ustawami i statutem województwado kompetencji sejmiku województwa,
• uchwalanie przepisów dotyczących organizacji wewnętrznej oraz trybu pracy organów samorządu województwa.

Sejmik województwa powołuje ze swojego grona stałe i doraźne komisje do wykonywania zadań, które określa statut województwa. Sejmik kontroluje działalność zarządu województwa oraz wojewódzkich samorządowych jednostek organizacyjnych.

17.2.2 ZARZĄD WOJEWÓDZTWA

Zarząd Województwa wybierany jest przez Sejmik Województwa. W jego skład wchodzi 5 osób:

• marszałek województwa (przewodniczący zarządu),
• wicemarszałek lub 2 wicemarszałków,
• pozostali członkowie zarządu.

Członkostwa w zarządzie województwa nie można łączyć z członkostwem w organie innej jednostki
samorządu terytorialnego oraz z zatrudnieniem w administracji rządowej, a także z mandatem posła i senatora. Marszałek, wicemarszałkowie i pozostali członkowie zarządu województwa mogą być wybrani spoza składu sejmiku województwa.

Zarząd województwa wykonuje zadania należące do samorządu województwa, niezastrzeżone na rzecz sejmiku województwa i wojewódzkich jednostek organizacyjnych. Do zadań zarządu województwa należy:

• wykonywanie uchwał sejmiku województwa,
• gospodarowanie mieniem województwa, w tym wykonywanie praw z akcji i udziałów posiadanych przez województwo,
• przygotowywanie projektu i wykonywanie budżetu województwa,
• przygotowywanie projektów strategii rozwoju województwa, planu zagospodarowania przestrzennegoi regionalnych programów operacyjnych oraz ich wykonywanie,
• organizowanie współpracy ze strukturami samorządu regionalnego w innych krajach i z międzynarodowymi zrzeszeniami regionalnymi,
• kierowanie, koordynowanie i kontrolowanie działalności wojewódzkich samorządowych jednostek organizacyjnych, w tym powoływanie i odwoływanie ich kierowników,
• uchwalanie regulaminu organizacyjnego urzędu marszałkowskiego.

Zasady i tryb działania zarządu województwa określa statut województwa. Po upływie kadencji sejmiku województwa, zarząd działa do dnia wyboru nowego zarządu województwa. Zarząd wykonuje zadania województwa przy pomocy urzędu marszałkowskiego i wojewódzkich samorządowych jednostek organizacyjnych lub wojewódzkich osób prawnych.

Marszałek województwa organizuje pracę zarządu województwa i urzędu marszałkowskiego, kieruje bieżącymi sprawami województwa oraz reprezentuje województwo na zewnątrz. Pełni funkcję kierownika urzędu marszałkowskiego oraz zwierzchnika służbowego pracowników urzędu oraz kierowników samorządowych jednostek organizacyjnych. Status prawny pracowników urzędu marszałkowskiego oraz wojewódzkich samorządowych jednostek organizacyjnych określa ustawa z dnia 22 marca 1990 r. o pracownikach samorządowych (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1593 ze zm.).

17.2.3. NOWE ZADANIA WOJEWÓDZKIEJ ADMINISTRACJI SAMORZĄDOWEJ W LATACH 2006 – 2007.

Nowe zadania administracji samorządowej szczebla wojewódzkiego w zakresie:

• narodowego zasobu archiwalnego i archiwów,
• podatku rolnego,
• rybactwa śródlądowego,
• prawa geologicznego i górniczego,
• ochrony zdrowia psychicznego,
• ochrony gruntów rolnych i leśnych,
• prawa łowieckiego,
• prawa energetycznego,
• przeciwdziałania narkomanii,
• prawa o ruchu drogowym,
• ochrony zwierząt,
• usług turystycznych,
• grup producentów rolnych i ich związkach,
• prawa lotniczego,
• szczególnych zasad przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych,
• działalności pożytku publicznego i o wolontariacie,
• zatrudnienia socjalnego,
• nasiennictwa,
• organizacji rynków owoców i warzyw, rynku chmielu, rynku tytoniu oraz rynku suszu paszowego,
• pomocy społecznej,
• krajowego systemu ekozarządzania i audytu,
• promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy

wynikają m.in. z ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o zmianie niektórych ustaw w związku ze zmianami w podziale zadań i kompetencji administracji terenowej (Dz. U. z 2005 r., nr 175, poz. 1462 ze zm.).

17.2.4. ZADANIA WYKONYWANE PRZEZ SAMORZĄD WOJEWÓDZTWA.

Samorząd województwa wykonuje zadania o charakterze wojewódzkim określone ustawami w szczególności w zakresie:

• edukacji publicznej, w tym szkolnictwa wyższego,
• promocji i ochrony zdrowia,
• kultury oraz ochrony zabytków i opieki nad zabytkami,
• pomocy społecznej,
• polityki prorodzinnej,
• modernizacji terenów wiejskich,
• zagospodarowania przestrzennego,
• ochrony środowiska,
• gospodarki wodnej, w tym ochrony przeciwpowodziowej, a w szczególności wyposażenia i utrzymania wojewódzkich magazynów przeciwpowodziowych,
• transportu zbiorowego i dróg publicznych,
• kultury fizycznej i turystyki,
• ochrony praw konsumentów,
• obronności,
• bezpieczeństwa publicznego,
• przeciwdziałania bezrobociu i aktywizacji lokalnego rynku pracy.

17.2.5. FORMY WYKONYWANIA ZADAŃ WOJEWÓDZTWA

W celu wykonywania zadań, województwo tworzy wojewódzkie samorządowe jednostki organizacyjne. Czynności nadzorcze nad tymi podmiotami m.in. kierowanie, koordynowanie ich działalnością oraz powoływanie i odwoływanie ich kierowników należą do kompetencji Zarządu Województwa.

Wojewódzkie osoby prawne z siedzibą na terenie Gminy Miasto Szczecin:

• Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy – Zachodniopomorskie Centrum Leczenia i Profilaktyki w Szczecinie,
• Portowy Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej w Szczecinie,
• Samodzielny Publiczny Wojewódzki Szpital Zespolony w Szczecinie,
• Zachodniopomorskie Centrum Onkologii w Szczecinie ,
• Samodzielny Publiczny Wojewódzki Zakład Gruźlicy i Chorób Płuc w Szczecinie,
• Specjalistyczny Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej nad Dzieckiem i Młodzieżą w Szczecinie,
• Wojewódzka Stacja Pogotowia Ratunkowego w Szczecinie,
• Samodzielny Publiczny Specjalistyczny Zakład Opieki Zdrowotnej „Zdroje” w Szczecinie,
• Specjalistyczny Szpital im. Prof. Alfreda Sokołowskiego w Szczecinie,
• Wojewódzki Ośrodek Ruchu Drogowego w Szczecinie,
• Książnica Pomorska im. Stanisława Staszica w Szczecinie,
• Muzeum Narodowe w Szczecinie,
• Opera na Zamku w Szczecinie,
• Teatr Polski w Szczecinie,
• Zamek Książąt Pomorskich w Szczecinie,
• Biuro Dokumentacji Zabytków w Szczecinie,
• Ośrodek Teatralny Kana w Szczecinie.

Ośrodek Teatralny Kana w Szczecinie został powołany z dniem 1 stycznia 2007 r. jako instytucja kultury współprowadzona przez dwóch organizatorów: Gminę Miasto Szczecin oraz Samorząd Województwa Zachodniopomorskiego.

Inne jednostki podległe samorządowi województwa zachodniopomorskiego z siedzibą na terenie Gminy Miasto Szczecin:

• Centrum Doradztwa i Doskonalenia Nauczycieli w Szczecinie,
• Policealna Szkoła Medyczna w Szczecinie,
• Szkoła Policealna Pracowników Służb Społecznych w Szczecinie,
• Wojewódzki Urząd Pracy w Szczecinie,
• Sekretariat ds. Młodzieży Województwa Zachodniopomorskiego w Szczecinie,
• Regionalne Biuro Gospodarki Przestrzennej Województwa Zachodniopomorskiego w Szczecinie.