15.2. Działalność stowarzyszeń kultury fizycznej

W sferze kultury fizycznej działa wiele stowarzyszeń realizujących zadania z zakresu sportu, rekreacji oraz rehabilitacji ruchowej. Zakres tej działalności jest bardzo szeroki i skierowany do różnych grup wiekowych i środowisk. W ciągu ostatnich lat nastąpił wzrost liczby stowarzyszeń kultury fizycznej na terenie miasta. Wg stanu na koniec 2007 r. działało 305 stowarzyszeń kultury fizycznej (dla porównania w 2003 r. – 236; 2005 r. 262), w tym: 26 związków sportowych, 1 sportowa spółka akcyjna oraz 91 Uczniowskich Klubów Sportowych.

15.2.1. KLUBY SPORTOWE

Podstawowymi jednostkami organizacyjnymi realizującymi cele i zadania w zakresie kultury fizycznej są kluby sportowe (tworzone w formie stowarzyszeń kultury fizycznej bądź sportowych spółek akcyjnych). Kluby sportowe zajmują się przede wszystkim sportem wyczynowym¹, część z nich w swojej działalności łączy zarówno zadania z zakresu sportu wyczynowego (w różnych grupach wiekowych), jak i sportu masowego, część z kolei ukierunkowana jest wyłącznie na sport masowy połączony z ogólną rekreacją. W klubach sportowych w latach 2006 –2007 dominowały następujące sekcje sportowe: piłka nożna, piłka siatkowa, piłka ręczna, koszykówka, lekkoatletyka pływanie oraz żeglarstwo (regatowe). Kluby sportowe województwa zachodniopomorskiego zrzeszone są w 26 okręgowych związkach sportowych poszczególnych dyscyplin, a te z kolei tworzą Zachodniopomorską Federację Sportu. W latach 2006 – 2007 trzy okręgowe związki sportowe obchodziły rocznice 60-lecia: Zachodniopomorski Okręgowy Związek Koszykówki, Zachodniopomorski Związek Piłki Nożnej oraz Zachodniopomorski Okręgowy Związek Pływacki.
W ramach sportu wyczynowego wyróżnić należy sport młodzieżowy, gdzie główny nacisk kładzie się na szkolenie młodzieży uzdolnionej i doskonalenie predyspozycji sportowych. Jest to pierwszy etap na drodze do osiągnięcia mistrzostwa sportowego. Corocznie szkoleniem sportowym prowadzonym przez kluby sportowe objęta zostaje młodzież biorąca udział w rywalizacji sportowej prowadzonej i dofinansowywanej przez Ministerstwo Sportu i Turystyki (w ramach „Systemu Sportu Młodzieżowego” i „Programu szkolenia i współzawodnictwa młodzieży uzdolnionej sportowo”). Zawodnicy zrzeszeni w klubach sportowych biorą udział najpierw w eliminacjach wojewódzkich, międzywojewódzkich, a następnie, walczą o medale i najlepsze wyniki sportowe we współzawodnictwie ogólnopolskim w różnych grupach wiekowych (Ogólnopolska Olimpiada Młodzieży – Mistrzostwa Polski Juniorów Młodszych oraz Mistrzostwa Polski Juniorów, Młodzieżowe Mistrzostwa Polski). W ramach rywalizacji strefowej odbywają się również Międzywojewódzkie Mistrzostwa Młodzików.
Realizowane od wielu lat założenia „Systemu Sportu Młodzieżowego” skutkują wynikami na arenach Europy i świata, gdzie od kilku lat nasi reprezentanci utrzymują się w czołówce (w granicach 7–9 miejsca). W 2007 r. Szczecin uzyskał 8. lokatę. Wśród klubów sportowych najwięcej punktów zdobyły: Międzyszkolny Klub Sportowy „Kusy”, Miejski Klub Pływacki, Klub Sportowy „Elektrobud − Bogo”, Klub Sportowy SEJK Pogoń, Miejski Klub Lekkoatletyczny, Klub Sportowy „Skorpion”, Klub Sportowy „Gryf” Szczecin oraz Akademicki Związek Sportowy.
Szczecińskie kluby sportowe prowadzą swoją działalność przede wszystkim w oparciu o obiekty udostępniane przez Miejski Ośrodek Sportu Rekreacji i Rehabilitacji (należące do Gminy Miasto Szczecin) oraz obiekty dzierżawione.

Środowisko akademickie swoją działalność sportową realizuje w oparciu o Akademicki Związek Sportowy, ukierunkowany m.in. na upowszechnianie kultury fizycznej i turystyki oraz rozwijanie sportu wyczynowego w środowisku akademickim. AZS w Szczecinie zrzesza (wg stanu na koniec 2007 r.) 2 375 członków uprawiających sport i rekreację w 22 dyscyplinach. Jednostkami organizacyjnymi AZS w Szczecinie są:

• kluby uczelniane, których działalność to przede wszystkim uczelniany sport masowy – udział w różnego rodzaju imprezach i studenckich rozgrywkach sportowych (łącznie 7 klubów: Politechniki Szczecińskiej, Akademii Rolniczej, Uniwersytetu Szczecińskiego, Pomorskiej Akademii Medycznej, Akademii Morskiej oraz spoza Szczecina – Politechniki Koszalińskiej i Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Wałczu);
• kluby środowiskowe i sekcje wyczynowe, których działalność skupia się przede wszystkim na sporcie wyczynowym: Jacht Klub AZS, Akademicki Klub Karate „Szogun”, Klub Sportowy Koszykówki oraz środowiskowa sekcja wioślarska.

AZS swoją działalność prowadzi na bazie obiektów sportowych wyższych uczelni oraz szkół średnich i podstawowych na terenie Szczecina.

15.2.2. SPORT MASOWY I REKREACJA

Uczniowskie kluby sportowe (UKS) są klubami sportowymi utworzonymi w formie stowarzyszeń kultury fizycznej i mającymi wszelkie uprawnienia i obowiązki klubów sportowych uczestniczących we współzawodnictwie sportowym, aczkolwiek w przypadku UKS-ów jest to współzawodnictwo i rywalizacja sportowa dla zabawy i wykształcenia nawyków ruchowych, a nie wyczyn sportowy i dążenie do uzyskiwania maksymalnych wyników. UKS-y są stowarzyszeniami środowiskowymi działającymi w szkołach i zrzeszającymi uczniów, rodziców, nauczycieli i sympatyków na rzecz upowszechniania kultury fizycznej wśród dzieci i młodzieży. System uczniowskich klubów sportowych ma na celu wspomaganie realizacji szkolnego programu wychowania fizycznego, zachęcenie i zaangażowanie młodych ludzi do różnych form aktywności fizycznej, a także rozwój szczególnie uzdolnionych sportowo. Realizując swoje zadania, UKS-y współpracują ściśle z klubami sportowymi, władzami samorządowymi i sportowymi. Na terenie Szczecina wg stanu na koniec 2007 r. zarejestrowanych było 91 uczniowskich klubów sportowych (w 2005 r. – 79) w 24 dyscyplinach sportowych, zrzeszających ponad 3 500 członków (w 2005 r. – 2 900).
Działalność w zakresie uprawiania sportu amatorskiego, oprócz klubów sportowych i uczniowskich klubów sportowych, prowadzona jest w osiedlowych klubach sportowych działających w miejscu zamieszkania i skupiających społeczność lokalną osiedla. Wg stanu na koniec 2007 r. na terenie Szczecina działało 8 OKS-ów, czyli o 2 więcej w porównaniu do roku 2005.
Zorganizowana działalność rekreacyjna realizowana jest głównie przez Zachodniopomorski Związek Towarzystw Krzewienia Kultury Fizycznej. Cel statutowy ZZ TKKF to upowszechnianie wszelkiego rodzaju form rekreacji fizycznej i profilaktyki zdrowotnej w różnych grupach wiekowych, jak również upowszechnianie i rozwijanie masowego aktywnego wypoczynku. Podstawowymi jednostkami realizującymi założenia programowe związku są ogniska. Wg stanu na koniec 2007 r. w strukturach ZZ TKKF na terenie Szczecina funkcjonowało 13 ognisk skupiających 2 954 członków. Działalność ognisk obejmuje: organizowanie różnego rodzaju imprez rekreacyjnych dla wszystkich grup wiekowych (festyny, zawody biegowe, mecze itp.), regularne zajęcia ruchowe (fitness, gimnastyka korekcyjna, itp.) oraz kursy i szkolenia (nauka sztuk samoobrony, kursy masażu, kursy instruktorskie, itp.).
Dzięki inicjatywie ZZ TKKF mieszkańcy miasta Szczecina mogą aktywnie i zdrowo wypoczywać podczas corocznych imprez, które na stałe weszły do kalendarza imprez miasta Szczecina. ZZ TKKF jest również organizatorem na terenie województwa zachodniopomorskiego ogólnopolskiej, cyklicznej kampanii „Miesiąc dla zdrowia", która polega na prowadzeniu nieodpłatnych zajęć sportoworekreacyjnych na siłowniach.
Wyrazem rozwoju sportu masowego (rekreacyjnego) jako systematycznego uprawiania określonej formy aktywności według ustalonych reguł z elementami współzawodnictwa są dynamicznie działające na terenie Szczecina ligi amatorskie: Halowa Amatorska Liga Piłkarska i Szczecińska Liga Szóstek, w których łącznie gra około 2 000 piłkarzy amatorów; Szczecińska Liga Amatorska Koszykówki oraz Szczecińska Amatorska Liga Piłki Siatkowej.

15.2.3. OSIĄGNIĘCIA SPORTOWE

W latach 2006 – 2007 zawodnicy wiodących sekcji sportów indywidualnych szczecińskich klubów mogą poszczycić się szeregiem udanych startów w Mistrzostwach Polski (MP), Mistrzostwach Europy (ME) i Mistrzostwach Świata.(MŚ)
Jeszcze nigdy w historii szczecińskiego sportu nie było w jednym okresie tylu wybitnych sportowych indywidualności i prawdziwych mistrzów. Szczecin dzięki temu stał się światową potęgą przede wszystkim w pływaniu i wioślarstwie, ale również i w innych dyscyplinach sportu. Bohaterami byli przede wszystkim pływacy Miejskiego Klubu Pływackiego: Mateusz Sawrymowicz, Przemysław Stańczyk oraz Katarzyna Baranowska.

M. Sawrymowicz uznany za najlepszego pływaka Europy 2007², jako pierwszy zawodnik w historii szczecińskiego pływania wywalczył w 2007 r. złoty medal w seniorskich MŚ na dystansie 1 500 m stylem dowolnym. Zdobył również mistrzostwo Europy na tym samym dystansie (w 2006 r. srebrny medal). P. Stańczyk na MŚ również zdobył złoty medal (800 m st. dow.), a w 2006 r. wywalczył tytuł wicemistrza Europy (400 m. st. dow). Sukcesem K. Baranowskiej w 2006 r. było zdobycie mistrzostwa Europy, a w 2007 r. wicemistrzostwa na dystansie 200 m. st. zmiennym. W 2006 r. zdobyła również brązowy medal na ME na dystansie 400 m. st. zm.
Wśród wioślarzy wizytówką miasta są zawodnicy AZS-u Marek Kolbowicz i Konrad Wasilewski³, członkowie reprezentacyjnej czwórki podwójnej, którzy trzy razy pod rząd (w 2005 r., 2006 r. i 2007 r.) zdobyli tytuł Mistrza Świata a w dwójkach podwójnych Mistrza Polski. Również Dawid Pacześ i Łukasz Kardas zdobyli w 2007 r. złoty medal na MŚ w dwójce ze sternikiem, a na MP złoty medal w dwójce bez sternika (w 2006 r. srebrny medal)
Nie tylko wioślarze i pływacy są wizytówką Miasta. Jedną z najpopularniejszych lekkoatletek na świecie jest tyczkarka Monika Pyrek (MKL Szczecin), która w 2006 r. zdobyła srebrny medal w skokach o tyczce na ME oraz złoty na MP. Mistrzostwo Polski wywalczyła również w 2007 r. oraz zajęła 4. pozycję na MŚ. Należy również wyróżnić zawodników MKS Gryf, którzy zdobyli srebrne medale ME w kolarstwie torowym: Damian Zieliński w wieloboju sprinterskim (2006 r.) oraz Rafał Ratajczyk w średniodystansowym (2006 r., 2007 r.). Rafał Ratajczyk dwa razy zatriumfował na MŚ: w wyścigu punkowym zdobył srebrny medal (2006 r.) oraz w scratchu (wyścig na 15 km) – brązowy medal (2007 r.). Obydwaj zawodnicy triumfowali w klasyfikacji generalnej Pucharu Świata: D. Zieliński w sprincie drużynowym (2006 r. – I miejsce) oraz R. Ratajczyk w scratchu (2006 r. – II miejsce, 2007 r. – I miejsce).

Należałoby wspomnieć również o zawodniczce Międzyszkolnego Klubu Sportowego „Kusy” Marcie Pihan, która jest obecnie Mistrzynią Polski w gimnastyce sportowej w wieloboju (w 2006 r. – II miejsce), a na MŚ wywalczyła kwalifikacje na Igrzyska Olimpijskie w Pekinie 2008 r.
Wspominając o szczecińskich mistrzach, nie można zapomnieć o zawodnikach Klubu Sportowego Inwalidów START, którzy w latach 2006 – 2007 reprezentowali Szczecin na MŚ i ME zdobywając liczne medale, między innymi: Jolanta Pawlak i Piotr Majka w 2006 r. zdobyli srebrny medal na MŚ w wioślarstwie w dwójce mieszanej (w 2007 r. brązowy medal), a Martyna Snopek brązowy w jedynce. Na MŚ w lekkoatletyce (2006 r.), Renata Chilewska zdobyła III miejsce w rzucie oszczepem. W ME w kolarstwie i handbike (2006 r.) Arkadiusz Skrzypiński zdobył brązowy medal. Poza tym w 2007 r. na ME w strzelectwie 2 brązowe medale w drużynie oraz srebrny indywidualnie zdobył Sławomir Okoniewski. Należy również wspomnieć o Paulinie Woźniak, która na MŚ Osób po Amputacjach zdobyła 3 złote i 1 srebrny medal w pływaniu na różnych dystansach.

Większość wymienionych wyżej osób będzie reprezentować Polskę i Szczecin na Paraolimpiadzie w Pekinie. Będzie to najliczniejsza ekipa w historii naszego miasta.
Wspomniani wyżej sportowcy dzięki swym osiągnięciom są wizytówką Szczecina promując go w kraju i za granicą a przede wszystkim są doskonałym wzorem do naśladowania dla młodych mieszkańców naszego miasta.

Właśnie dla takich szczecińskich sportowców odnoszących sukcesy na arenach olimpijskich, w Mistrzostwach Świata, Mistrzostwach Europy w różnych dyscyplinach sportów olimpijskich oraz paraolimpijskich, w 2006 roku rozpoczęto w Szczecinie realizację unikatowego programu wsparcia finansowego i organizacyjnego przygotowań szczecińskich członków Kadry Olimpijskiej i Paraolimpijskiej „Pekin 2008”. Stypendiami sportowymi „Pekin 2008”objęto w 2006 r.17 a w 2007 r. 18 zawodników ze szczecińskich klubów sportowych (w tym odpowiednio 10 oraz 11 zawodników niepełnosprawnych).

Indywidualne sukcesy wybitnych sportowców nie mogą przesłonić faktu, że w dyscyplinach zespołowych jest coraz gorzej. W okresie sprawozdawczym (w latach 2006 – 2007) 6 zespołów uczestniczyło w rozgrywkach ekstraklasy (w 2005 r. – 4 zespoły), I i II ligi zawodowej. W 2007 r. piłkarkom ręcznym Klubu Sportowego Łącznościowiec i Miejskiego Klubu Sportowego Pogoń’04 (drużyna piłki nożnej futsalu) udało się awansować z I ligi do ekstraklasy. Poza tym siatkarki KS Piast spadły z ekstraklasy do I ligi, a w 2006 r. koszykarki Szczecińskiego Towarzystwa Koszykówki Kusy wycofano z I ligi i zespół rozpadł się, ponieważ Klub nie zdołał zdobyć pieniędzy na dalszą działalność. Obecnie (wg stanu na koniec 2007 r.) w rozgrywkach II ligi rywalizują: Klub Sportowy Morze Bałtyk – drużyna piłki siatkowej mężczyzn, Klub Sportowy Łącznościowiec – drużyna piłki ręcznej mężczyzn oraz AZS Szczecin – drużyna koszykówki mężczyzn. W rozgrywkach I i II ligi lekkoatletycznej startuje Miejski Klub Lekkoatletyczny.
Największe jednak rozczarowanie sprawiła szczecinianom ikona miejskiego sportu – piłkarska Pogoń. MKS Pogoń Szczecin SSA była największą marką sportową Szczecina i brała udział w rozgrywkach ekstraklasy. Jednak jej poprzedni właściciel doprowadził do całkowitego upadku klubu i zrezygnował z prowadzenia drużyny w Szczecinie. W 2007 r. władze Szczecina zaangażowały się w tworzeniu nowego klubu i powstała Pogoń Szczecin S.A., która zaczęła rozgrywki od IV ligi. Pomimo że Pogoń jest liderem w IV lidze, to ta klasa rozrywek nie satysfakcjonuje kibiców. Odnotowano znaczny spadek frekwencji na trybunach (w sezonie 2005/2006 średnia frekwencja wg portalu 90minut.pl wynosiła 9 333 kibiców, natomiast w sezonie 2006/2007 – 5 257). Budżet klubu wynosi ponad 2 mln zł i jest najwyższy w historii rozgrywek IV ligowych w Polsce. Fakt, iż piłkarska Pogoń jest uznawana za sportową wizytówkę Szczecina znajduje swoje odzwierciedlenie w polityce władz miasta, przejawiającej się w dużo większym zaangażowaniu w sprawy klubu niż w przypadku innych szczecińskich zespołów i w stosowaniu różnych form wsparcia, włączając finansowe.