15.1. Zadania z zakresu kultury fizycznej

Kultura fizyczna stanowi w dzisiejszych czasach zasadniczą sferę kultury życia każdego człowieka. Dzięki niej osiąga się dobry stan zdrowia fizycznego, psychicznego, realizuje wiele osobistych potrzeb oraz zamiłowań oraz utrzymuje dobrą sprawność psychofizyczną. Kultura fizyczna wpływa także na ogólną kulturę jednostek i społeczeństwa, a w dużej mierze określa też samego człowieka.
Działalność w sferze kultury fizycznej prowadzona jest w oparciu o ustawę z dnia 18 stycznia 1996 r. o kulturze fizycznej (Dz. U. z 2007 r. Nr 226 poz. 1675) oraz o ustawę z dnia 29 lipca 2005 r. o sporcie kwalifikowanym (Dz. U. z 2005 r. Nr 155 z późn. zm.). Działania te, realizowane są w szczególności poprzez: zajęcia wychowania fizycznego, sport, rekreację oraz rehabilitację ruchową. W tak różnych formach działania te prowadzone są przez wiele podmiotów począwszy od przedszkoli, szkół, uczelni, placówek oświatowo-wychowawczych, organizacji młodzieżowych, aż do różnego rodzaju związków i stowarzyszeń. Zadania stowarzyszeń kultury fizycznej i ich związków oraz innych podmiotów w zakresie zapewnienia prawidłowej realizacji procesu wychowania fizycznego, uprawiania sportu i rekreacji ruchowej oraz prowadzenia rehabilitacji ruchowej szczegółowo określa wyżej wspomniana ustawa o kulturze fizycznej. Ustawa określa także zadania organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego w tej dziedzinie, rozszerzając tym samym ogólne zapisy ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym oraz ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa nakładające na gminę, powiat i województwo obowiązek realizacji zadań z zakresu kultury fizycznej odpowiednio o charakterze lokalnym, ponadgminnym i wojewódzkim.
Ustawa o sporcie kwalifikowanym określa zasady prowadzenia działalności w zakresie sportu kwalifikowanego, zasady uczestnictwa we współzawodnictwie sportowym, a także zadania organów administracji rządowej, jednostek samorządu terytorialnego oraz innych podmiotów w zakresie organizacji uprawiania sportu kwalifikowanego i współzawodnictwa sportowego.
W celu realizacji zadań oraz wyznaczenia głównych kierunków polityki Miasta w dziedzinie kultury fizycznej a także rekreacji, Rada Miasta Szczecin dnia 14 marca 2006 r. Uchwałą Nr LII/989/06 przyjęła politykę kultury fizycznej. Politykę gminną w dziedzinie kultury fizycznej, a w tym rekreacji regulują również: Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256 poz. 2572, z późn. zm.), Ustawa z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776, z późn. zm.), Ustawa z 7 kwietnia 1989 r. – Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 855, z późn. zm.), Ustawa z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie.

W myśl powyższych dokumentów rolą Miasta Szczecin w dziedzinie kultury fizycznej jest poprawa sytuacji w zakresie zaspokojenia potrzeb, dotyczących szeroko pojętej aktywności fizycznej dzieci i młodzieży szkolnej, osób uprawiających sport wyczynowo i rekreacyjnie oraz osób niepełnosprawnych poprzez:

• tworzenie warunków prawno-organizacyjnych i ekonomicznych do rozwoju kultury fizycznej i upowszechniania sportu,
• wspieranie instytucji i organizacji prowadzących działalność sportową i rekreacyjną oraz sprawowanie nadzoru nad ich działalnością,
• wspieranie organizacji prowadzących działalność szkoleniową w sporcie kwalifikowanym,
• wspieranie rozwoju olimpijskich i paraolimpijskich dyscyplin sportowych,
• tworzenie warunków i wspieranie szczecińskich członków kadry olimpijskiej i paraolimpijskiej,
• systematyczne zwiększanie opieki nad młodzieżą uzdolnioną sportowo,
• budowa i upowszechnianie dostępu do obiektów sportowo-rekreacyjnych dla realizacji szkolnego programu wychowania fizycznego, szkolenia sportowego i rekreacji mieszkańców Szczecina,
• popularyzacja działań zmierzających do upowszechniania i zwiększania aktywności fizycznej dzieci, młodzieży i osób dorosłych,
• tworzenie warunków wyrównywania różnic w rozwoju fizycznym dzieci z różnych środowisk i warstw społecznych, a także dzieci niepełnosprawnych, tym samym wyrównywanie szans na dalsze, zdrowe życie w sprawności,
• współorganizowanie międzynarodowych imprez sportowych promujących różne dyscypliny sportu,
• wspieranie rozwoju sportu i różnych form aktywnego wypoczynku,
• inicjowanie i wspieranie różnych form aktywności sportowej osób niepełnosprawnych.

Zgodnie z zapisami w Polityce kultury fizycznej sprawną i skuteczną realizację zadań w sferze kultury fizycznej gwarantuje utrzymanie finansowania działalności sportowej na poziomie 3% wydatków Miasta ogółem, co nie jest proste z uwagi na wzrost wydatków przeznaczonych na realizację zadań obowiązkowych w innych sferach. Udział wydatków w budżecie Miasta na kulturę fizyczną i sport w wydatkach ogółem (bieżących i majątkowych) wynosił odpowiednio: 2004 r. – 1,5%, 2005 r. – 2,1%, 2006 r. – 2,2%, 2007 r. – 2,7%.

Wykres nr 15.1.

Źródło: Sprawozdania z wykonania budżetu Miasta Szczecin za lata 2004–2007

Wśród wydatków bieżących z budżetu Miasta na kulturę fizyczną i sport podstawową pozycję stanowiły:

• wydatki na utrzymanie Miejskiego Ośrodka Sportu, Rekreacji i Rehabilitacji (jednostki budżetowej Gminy Miasto Szczecin) zarządzającego wybranymi obiektami sportowymi: 2006 r. − 38,4%, a w 2007 r. − 30,1% środków przeznaczonych na kulturę fizyczną i sport,
• dotacje dla organizacji pozarządowych wykonujących zadania z zakresu upowszechniania kultury fizycznej i sportu, m.in.: wśród dzieci i młodzieży czy poprzez promocję Miasta: 2006 r. – 22%, 2007 r. – 17,8%.

Najważniejsze wydatki majątkowe z budżetu Miasta w latach 2006 – 2007 to:

• kontynuacja modernizacji Stadionu Miejskiego przy ul. Karłowicza (2 184,2 tys. zł),
• budowa i modernizacja osiedlowych i dzielnicowych centrów sportu i rekreacji (1 500,0 tys. zł),
• modernizacja boisk, stadionów i obiektów sportowych (1 635,4 tys. zł),
• przygotowanie dokumentacji i budowa boisk w kompleksie rekreacyjno-sportowym przy ul. Nehringa (3 183,3 tys. zł ),
• przygotowanie dokumentacji hali widowiskowo-sportowej (1 924,0 tys. zł),
• budowa boiska i zaplecza przy ul. Witkiewicza (4 025,8 tys. zł).

Również samorząd województwa realizuje zadania w sferze kultury fizycznej, w tym m.in. w zakresie szkolenia dzieci i młodzieży utalentowanych sportowo, szkolenia i doskonalenia kadr organizatorów, szkoleniowców i sędziów dla sportu młodzieżowego oraz rozwoju bazy sportowej. Wysokość środków z budżetu województwa zachodniopomorskiego wydanych na realizację tych zadań wyniosła odpowiednio: w 2006 r. – 4 206,2 tys. zł (1,1% wszystkich wydatków budżetowych), a w 2007 r. – 3 841,8 tys. zł (0,8% wydatków). W ramach dotacji dla podmiotów zarejestrowanych na terenie Gminy Miasto Szczecin na zadania z zakresu kultury fizycznej i sportu wydatkowano 2 700,7 tys. zł w 2006 r. i 3 437 tys. zł w 2007 r., co stanowi odpowiednio 64,2% i 89,5% ogółu wydatków województwa na kulturę fizyczną i sport.

Według danych zawartych w Tabeli Nr 15.1. w 2006 r. na 1 000 mieszkańców Szczecina z bieżących środków wydatkowano 38,7 tys. zł na kulturę fizyczną i sport. W 2007 r. w stosunku do 2006 r. nastąpił ich wzrost o 6,2%.

Ze środków bieżących (w drodze otwartych konkursów ofert) udzielane są przede wszystkim dotacje dla stowarzyszeń kultury fizycznej realizujących zadania z zakresu upowszechniania kultury fizycznej i sportu w ramach przygotowywanego rokrocznie „Programu współpracy Gminy Miasto Szczecin z organizacjami pozarządowymi oraz innymi podmiotami prowadzącymi działalność pożytku publicznego”. Jednak na podstawie wieloletnich obserwacji i doświadczeń można stwierdzić, że kwoty te są niewystarczające na pokrycie wszystkich przedsięwzięć wnioskowanych przez organizacje.