Spis treści

14. Kultura

Sfera: SFERA SPOŁECZNA

14.1. Charakterystyka instytucji kultury

Prowadzenie działalności kulturalnej jest zadaniem własnym jednostek samorządu terytorialnego, które organizują tę działalność przede wszystkim poprzez tworzenie samorządowych instytucji kultury. Zgodnie z ustawą o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (Dz. U. z 2001., Nr12., poz. 123 ze zm.) instytucje kultury działają na podstawie aktu o ich utworzeniu oraz statutu nadanego przez organizatora. Każda z nich uzyskuje osobowość prawną i może rozpocząć działalność z chwilą wpisu do rejestru prowadzonego przez organizatora.

14.1.1. INSTYTUCJE, DLA KTÓRYCH ORGANIZATOREM JEST GMINA MIASTO SZCZECIN

Dom Kultury „ Klub 13 Muz” – Klub prowadzi działalność kulturalną ze szczególnym uwzględnieniem środowisk twórczych i artystycznych Szczecina. Zakres działalności obejmuje m.in. prezentację twórczości artystycznej (koncerty, spektakle teatralne, wystawy, wykłady) oraz organizację imprez artystycznych. Klub prowadzi także wydawnictwo „13 Muz” wydające m.in. Szczeciński Dwumiesięcznik Kulturalny „Pogranicza”. Od listopada 2007 r., po zmianie na stanowisku dyrektora, Klub konsekwentnie zmienia profil swojej działalności skupiając się na prezentacji i promocji sztuki współczesnej.

Tabela Nr 14.1.
DOM KULTURY „Klub 13 Muz”
rodzaj
działalności
2006 2007
liczba liczba widzów, uczestników liczba liczba widzów, uczestników
koncerty 69 5 918 63 9 105
wystawy 16 1 075 22 1 625
spotkania 47 2 140 78 2 904
spektakle 9 720 2 270
inne formy działalności 5 545 8 780
razem 146 10 398 173 14 684
Źródło: Wydział Kultury Urząd Miasta w Szczecinie

Dom Kultury „ Słowianin” – Podstawowy obszar działalności „Słowianina” obejmuje współpracę z amatorskim ruchem artystycznym, organizację koncertów oraz imprez cyklicznych (do najważniejszych należą: Festiwal Muzyki Bluesowej „Bluesada”, Festiwal Muzyki Okołomorskiej „Szan Trapa”, Przegląd Amatorskich Zespołów Muzycznych „Generator Szans”, Wieczór Sztuki Eksperymentalnej „Art.Akt”) ale także realizację imprez zleconych i okolicznościowych. DK „Słowianin” posiada filię – Klub „Jantar”, który prowadzi różne formy zajęć z dziećmi, młodzieżą i dorosłymi: warsztaty plastyczne, wokalne, instrumentalne, klub akwarystów „Molinezja”, klub seniora, koło PTTK i zajęcia świetlicowe.

Tabela Nr 14.2.
DOM KULTURY „Słowianin”
rodzaj
działalności
2006 2007
liczba liczba widzów, uczestników liczba liczba widzów, uczestników
koncerty 33 9 750 38 10 100
wystawy 4 1 000 3 1 450
spotkania 38 4 200 57 5 100
spektakle 21 3 000 9 1 200
imprezy muzyczno-taneczne 49 9 300 52 9 500
zespoły artystyczne 7 37 6 26
koła zainteresowań 2 31 - -
kursy 2 16 - -
imprezy plenerowe - - 4 1 000
razem 156 27 334 169 28 376
Źródło: Wydział Kultury Urząd Miasta w Szczecinie.

Tabela Nr 14.3.
KLUB „Jantar”
rodzaj
działalności
2006 2007
liczba liczba widzów, uczestników liczba liczba widzów, uczestników
koncerty 5 380 6 298
koła zainteresowań 6 115 7 119
zespoły artystyczne 2 15 1 7
działalność edukacyjno-kulturalna 2 40 2 40
inne formy działalności 5 500 40 1 000
razem 20 1 050 56 1 464
Źródło: Wydział Kultury Urząd Miasta w Szczecinie

Dom Kultury „Klub Skolwin” – Klub realizuje zadania z zakresu upowszechniania kultury, edukacji kulturalnej, wspierania i rozwoju zainteresowań poznawczych i estetycznych, sprawuje opiekę nad amatorską twórczością artystyczną, prowadzi zajęcia rekreacyjne, organizując aktywne formy wypoczynku, wspiera działalność lokalnych stowarzyszeń i organizacji pozarządowych, propaguje rozmaite działania dotyczące profilaktyki uzależnień i promowania zdrowego stylu życia oraz promocji kultury zdrowotnej. Do najważniejszych przedsięwzięć artystycznych zainicjowanych i prowadzonych przez Klub należą m.in. „Droga Krzyżowa” oraz akcja „Młoda Polska nie pije”.

Tabela Nr 14.4.
DOM KULTURY „Klub Skolwin”
rodzaj
działalności
2006 2007
liczba liczba widzów, uczestników liczba liczba widzów, uczestników
koncerty 5 400 3 260
wystawy 5 500 3 450
spotkania 12 570 12 640
spektakle 2 150 8 640
imprezy plenerowe 4 1 050 4 1 050
działalność edukacyjno-kulturalna - - 2 17
zespoły artystyczne 3 16 3 16
koła zainteresowań 11 131 13 169
kursy - - 0 0
inne formy działalności 2 569 1 348
razem 44 3 386 49 3 590
Źródło: Wydział Kultury Urząd Miasta w Szczecinie.

Filharmonia im. Mieczysława Karłowicza – Jedna z największych i najstarszych instytucji kulturalnych w Szczecinie. Filharmonia organizuje i wykonuje koncerty zarówno w swojej siedzibie, jak i poza nią, z udziałem artystów z kraju i z zagranicy. Celem działalności, obok upowszechniania kultury muzycznej polskiego i światowego repertuaru muzycznego, jest także edukacja muzyczna dzieci i młodzieży oraz promocja lokalnego środowiska muzycznego.

Tabela Nr 14.5.
FILHARMONIA im. M. Karłowicza
rodzaj działalności (koncerty) 2006 2007
liczba liczba
widzów
frekwencja liczba liczba widzów frekwencja
symfoniczne otwarte,
w tym we własnej sali koncertowej
34
27
18 188
10 287
75% 36
33
12 432
11 538
82%
symfoniczne szkolne 20 7 323 85% 8 2 826 83%
recitale 2 489   6 1 837  
zagraniczne 17 6 300   8 7 600  
promenadowe 2 1 800   3 13 200  
zamknięte (na zlecenie) 1 240   3 3 300  
razem 76 34 340   64 41 195  
Źródło: Wydział Kultury Urząd Miasta w Szczecinie.

Miejska Biblioteka Publiczna – Instytucja powołana w 1995 r., obejmuje obecnie 35 filii, w których zarejestrowanych jest prawie 50 tys. czytelników. Liczba wypożyczeń sięga ok. miliona rocznie a księgozbiór liczy ok. 500 tys. woluminów.

Tabela Nr 14.6.
MIEJSKA BIBLIOTEKA PUBLICZNA
  2006 2007
liczba zarejestrowanych czytelników 45 145 46 526
liczba wypożyczeń 781 669 740 277
stan księgozbioru (liczba woluminów) 497 396 490 690
liczba zakupionych woluminów 17 736 27 915
liczba ubytkowanych woluminów 56 303 47 525
środki na zakup nowości (zł) 357 787 528 544
liczba filii 35 35
Źródło: Wydział Kultury Urząd Miasta w Szczecinie.

Miejski Ośrodek Kultury – Terenem działania MOK-u jest głównie prawobrzeżna część Szczecina. Placówka pełni funkcję kulturalno-edukacyjną dla dzieci i młodzieży oraz osób dorosłych. MOK jest organizatorem takich imprez, jak np.: Biesiada z Filmem Krótkiego Metrażu, Ogólnopolski Turniej Recytatorski, Międzynarodowe Warsztaty Ceramiczne, Dąbskie Wieczory Filmowe. Filią MOK jest Klub „Delta”, w którym działa Klub Młodego Filmowca, Grupa Teatralna „Proscenium”, prowadzone są warsztaty recytatorskie oraz taneczne dla młodzieży. Dla dorosłych mieszkańców organizowane są kameralne spotkania muzyczne, warsztaty rękodzieła, spotkania Klubu Seniora oraz spotkania szachistów seniorów.

Tabela Nr 14.7.
MIEJSKI OŚRODEK KULTURY
rodzaj
działalności
2006 2007
liczba liczba widzów, uczestników liczba liczba widzów, uczestników
koncerty 24 2 700 29 2 100
wystawy 10 1 000 9 1 500
spotkania 5 544 8 1 670
spektakle 12 2 000 8 640
imprezy plenerowe 14 19 930 7 21 150
działalność edukacyjno-kulturalna 6 124 6 96
zespoły artystyczne 10 169 10 196
koła zainteresowań 4 88 4 105
kursy 1 8 1 9
inne formy działalności 11 4 000 15 7 500
razem 97 30 563 97 34 966
Źródło: Wydział Kultury Urząd Miasta w Szczecinie.

Szczecińska Agencja Artystyczna – Instytucja specjalizuje się w organizacji imprez masowych, w tym przede wszystkim plenerowych imprez artystycznych. Do najważniejszych organizowanych przez nią cyklicznych wydarzeń należą: Finał WOŚP, Majówka, Dni Morza, Mikołajki, Sylwester.

Tabela Nr 14.8.
SZCZECIŃSKA AGENCJA ARTYSTYCZNA
rodzaj
działalności
2006 2007
liczba liczba widzów, uczestników liczba liczba widzów, uczestników
koncerty 9 4 453 13 12 100
spektakle 1 300 2 150
festiwale 4 16 000 5 13 500
imprezy plenerowe 5 413 000 16 2 500 000
inne formy działalności 14 13 370 23 14 500
razem 33 447 123 49 2 540 250
Źródło: Wydział Kultury Urząd Miasta w Szczecinie.

Teatr Lalek „Pleciuga” – Jest to jedyna tego rodzaju placówka na Pomorzu Zachodnim i na obszarze polsko-niemieckiego pogranicza, a zarazem jedna z czołowych scen dziecięcych w kraju. Osiągnięcia artystyczne ostatnich lat wiążą się z udziałem „Pleciugi” w najważniejszych przeglądach i festiwalach teatrów lokalnych w Polsce i za granicą.

Tabela Nr 14.9.
TEATR LALEK „Pleciuga”
rodzaj
działalności
(przedstawienia)
2006 2007
liczba liczba
widzów
frekwencja liczba liczba
widzów
frekwencja
sala widowiskowa 235 35 447 65% 250 42 534 77%
sala prób 40 1 730 87% 12 450 75%
poza siedzibą 5 1 150   11 1 430  
razem 280 38 327   273 44 414  
Źródło: Wydział Kultury Urząd Miasta w Szczecinie.

Teatr Współczesny – Placówka od wielu lat cieszy się opinią jednej z najlepszych i najciekawszych scen teatralnych w Polsce, specjalizującej się w dramaturgii współczesnej, zarówno polskiej, jak i światowej. W dłużej mierze jest to zasługą autorskiej koncepcji i konsekwencji programowej dyrektorki artystycznej Teatru Anny Augustynowicz oraz bardzo wysokiego i wyrównanego poziomu zespołu aktorskiego. Teatr regularnie bierze udział w najważniejszych ogólnopolskich przeglądach, konkursach i festiwalach teatralnych. Od 2006 r. działa nowa scena – Teatr Mały przy ul. Bogusława. Bezprecedensowym sukcesem Teatru zakończył się rok 2007: spektakl „Wesele” w reżyserii Anny Augustynowicz biorący udział w Festiwalu Wyspiański 2007 zorganizowanym pod patronatem Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego w Krakowie zdobył 7 spośród wszystkich 9 nagród.

Tabela Nr 14.10.
TEATR WSPÓŁCZESNY
rodzaj
działalności
(przedstawienia)
2006 2007
liczba liczba
widzów
frekwencja liczba liczba
widzów
frekwencja
Duża scena 140 29 104 67% 151 36 343 72%
Malarnia 48 2 542 68% 32 2 195 80%
Teatr Mały 70 2 432 76% 91 4 012 82%
poza siedzibą 23 4 317   5 1 267  
Razem 281 38 327   279 43 817  
Źródło: Wydział Kultury Urząd Miasta w Szczecinie.

Muzeum Techniki i Komunikacji – Zajezdnia Sztuki. Muzeum formalną działalność rozpoczęło od 1 stycznia 2006 r., skupiając się przede wszystkim na sprawach organizacyjnych i na pozyskiwaniu zabytków. Działalność wystawiennicza ograniczona jest tymczasem do sporadycznych bądź okolicznościowych wydarzeń, bowiem instytucja przygotowuje się do przeprowadzenia szeroko zakrojonych prac remontowych, które przekształcą dawną zajezdnię tramwajową Niemierzyn w nowoczesną placówkę kulturalną i naukową. W grudniu 2007 r. Muzeum pozyskało składającą się ze 118 obiektów okazałą kolekcję polskiej motoryzacji, należącą wcześniej do prywatnego kolekcjonera Leszka Liszewskiego.

Tabela Nr 14.11.
MUZEUM TECHNIKI i KOMUNIKACJI – ZAJEZDNIA SZTUKI
rodzaj
działalności
2007
liczba liczba widzów, uczestników
wystawy 2 800
inne formy działalności 4 2 850
razem 6 3 650
Źródło: Wydział Kultury Urząd Miasta w Szczecinie.

Ośrodek Teatralny Kana – Najmłodsza obecnie instytucja kultury, powołana wspólnie przez Gminę Miasto Szczecin oraz Samorząd Województwa Zachodniopomorskiego, rozpoczęła swoją formalną działalność od 1 stycznia 2007 r. Jej powołanie stanowiło naturalną kontynuację i konsekwencję prawie trzydziestoletniej działalności zespołu artystycznego Teatru Kana. Teatr powstał w 1979 roku, a od 1994 roku pracuje we własnej siedzibie, realizując wiele znaczących i jedynych w swoim rodzaju projektów kulturalnych skierowanych do mieszkańców Szczecina (Międzynarodowy Festiwal Artystów Ulicy, Spotkania Młodego Teatru „Okno”, „Ćpanie sztuki”).

Tabela Nr 14.12.
OŚRODEK TEATRALNY KANA
rodzaj 2007
liczba liczba widzów, uczestników
koncerty 42 21 600
wystawy 9 900
spotkania 14 840
spektakle 52 17 400
wernisaże 9 360
projekcje filmowe 18 1 700
warsztaty 14 280
inne formy działalności 13 1 290
razem 171 44 370
Źródło: Wydział Kultury Urząd Miasta w Szczecinie

14.1.2. INSTYTUCJE, DLA KTÓRYCH ORGANIZATOREM JEST SAMORZĄD WOJEWÓDZTWA ZACHODNIOPOMORSKIEGO

Zamek Książąt Pomorskich – Największa instytucja kulturalna Szczecina o ponadregionalnym znaczeniu, realizująca szeroki program upowszechniania kultury w Szczecinie i województwie. Najważniejsze nurty działalności tej instytucji to: koncerty muzyczne, występy chóralne, wystawy plastyczne, działalność teatralna, filmowa (kino Zamek, Diaporama – przeźrocza), upowszechnianie wiedzy z zakresu: plastyki, historii, medycyny zdrowia i literatury, obsługa ruchu turystycznego (Centrum Informacji Kulturalnej i Turystycznej). Przy Zamku działa m.in. Zespół Wokalistów i Instrumentalistów „Camerata Nova”, swoje sceny mają Teatr Krypta i Piwnica przy Krypcie. W Zamku znajdują się pracownie: archeologiczna, konserwacji dzieł sztuki i dziedzictwa kulturowego, prowadzona jest też działalność wydawnicza.

Tabela Nr 14.13.
ZAMEK KSIĄŻĄT POMORSKICH
rodzaj
działalności
2006 2007
liczba liczba widzów, uczestników liczba liczba widzów, uczestników
koncerty 193 52 030 205 48 880
wystawy 43 23 236 47 28 122
zajęcia edukacyjne:
-audycje muzyczne
-spotkania
Od nauki do sztuki
-warsztaty

189
100

27

31 652
6198

560

189
130

16

32 965
7 849

530
liczba
zwiedzających
552 10 525 587 25 871
Źródło: Wydział Kultury Urząd Marszałkowski w Szczecinie.

Opera na Zamku – Instytucja prezentuje klasyczny i rozrywkowy repertuar muzyczny, przedstawienia operetkowe, operowe, musicale, komedie muzyczne i widowiska baletowe, utrzymuje stale w repertuarze kilkanaście spektakli zarówno w wersji językowej polskiej jak i oryginalnej. Od kilku lat odbywają się na dziedzińcu Zamku Książąt Pomorskich Letnie Sezony Operowe i Operetkowe przyciągające turystów, miłośników muzyki i teatru.

Tabela Nr 14.14.
OPERA NA ZAMKU
rodzaj działalności 2006 2007
liczba liczba
widzów
frekwencja liczba liczba
widzów
frekwencja
przedstawienia i koncerty 128 47 939 75,36% 98 38 402 73,92%
Źródło: Wydział Kultury Urząd Marszałkowski w Szczecinie.

Teatr Polski – Teatr posiada w swoim repertuarze przedstawienia klasyczne i współczesne, prezentuje widowiska muzyczno-poetyckie a także cieszące się wielką popularnością komedie i farsy. Od 1997 r. w strukturze Teatru funkcjonuje założony przez dyrektora Adama Opatowicza kabaret „Czarny Kot Rudy”.

 Tabela Nr 14.15.
TEATR POLSKI
rodzaj działalności
(przedstawienia)
2006 2007
liczba liczba
widzów
frekwencja liczba liczba
widzów
frekwencja
Duża Scena 123 30 005 76,5% 123 28 299 72,1%
Mała Scena 62 5 707 76,6% 93 9 324 83,5%
Czarny Kot Rudy
(scena kameralna)
64 3 574 69,5% 46 3 423 93,0%
poza siedzibą 16 2 128 ok. 66,5% 14 3 164 ok. 75,3%
razem 265 41 414   276 44 210  
Źródło: Wydział Kultury Urząd Marszałkowski w Szczecinie.

Książnica Pomorska – Obecnie jeden z najnowocześniejszych ośrodków bibliotecznych w kraju. Wszystkie dokumenty Książnicy oraz całe archiwum miasta jest przetwarzane i zachowywane w formie mikrofilmów. Książnica Pomorska gromadzi rękopisy oraz spuścizny literackie, literaturę współczesną, prowadzi lekcje biblioteczne, gromadzi i udostępnia nuty, płyty, kasety. Wypożycza także odpłatnie oryginalne obrazy, grafikę i reprodukcje.

Tabela Nr 14.16.
KSIĄŻNICA POMORSKA
  2006 2007
liczba zarejestrowanych czytelników 33 706 33 724
liczba wypożyczeń w woluminach 387 053 337 581
stan księgozbioru (liczba woluminów) 1 502 295 1 535 208
liczba zakupionych woluminów 2 789 4 638
liczba ubytkowych woluminów 2 200 2 801
środki na zakup nowości (zł) 79 807,42 99 528,42
Źródło: Wydział Kultury Urzędu Marszałkowskiego w Szczecinie.

Muzeum Narodowe – Swoje zbiory Muzeum prezentuje w czterech gmachach na ponad 6 800 m² powierzchni ekspozycyjnej, posiada trzy oddziały: Muzeum Morskie, Muzeum Historii Szczecina oraz Galerię Sztuki Współczesnej. W 2006 r. gmach Muzeum w Szczecinie przy ul. Staromłyńskiej i Ratusz Staromiejski były nieczynne z powodu prac remontowych.

Tabela Nr 14.17.
MUZEUM NARODOWE
rodzaj
działalności
2006 2007
liczba liczba widzów,
uczestników
liczba liczba widzów, uczestników
wystawy
w tym stałe
25
9
46 925 48
12
82 262
lekcje muzealne 502 14 513 637 18 542
inne formy działalności 83 5 843 72 5 702
Źródło: Wydział Kultury Urzędu Marszałkowskiego w Szczecinie.

14.2. Organizacje kulturalne

Jedną z form ruchu społecznego jest działalność organizacji pozarządowych, która gwarantuje prawidłowy rozwój lokalny. Skuteczne wykonywanie zadań publicznych zakłada partnerstwo i współpracę pomiędzy administracją samorządową i tzw. trzecim sektorem. Współpraca ta oparta jest na zasadach: pomocniczości, suwerenności stron, partnerstwa, efektywności, uczciwej konkurencji i jawności.
Prowadzona przez organizacje pozarządowe działalność pożytku publicznego jest działalnością społecznie użyteczną i stanowi ważne ogniwo rozszerzające ofertę kulturalną Miasta Szczecina. Wśród szczecińskich organizacji realizujących różnorodne cele statutowe prawie 200 deklaruje działalność w sferze kultury, sztuki i twórczości artystycznej. W latach 2006 – 2007 współpraca Miasta Szczecin z organizacjami pozarządowymi realizowana była w oparciu o regulacje ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz.U. Nr 93 poz. 873), konsekwencją czego było zlecanie zadań z zakresu kultury, sztuki, ochrony dóbr kultury i tradycji organizacjom pozarządowym w drodze otwartych konkursów ofert.
W roku 2006 Prezydent Miasta Szczecin ogłosił 5 otwartych konkursów ofert w sferze kultury, sztuki, ochrony dóbr kultury i tradycji, na które wpłynęło 48 ofert organizacji pozarządowych, z czego 38 otrzymało dotacje na realizację projektów na łączną kwotę 689 268,44 zł. Z kolei w 2007 r. ogłoszone zostały 4 otwarte konkursy, na które wpłynęło 86 ofert organizacji pozarządowych, z czego 32 otrzymały dotacje na realizację projektów na łączną kwotę 789 500,00 zł.
Składane przez organizacje pozarządowe projekty obejmowały następujące obszary działalności:

  • przygotowanie i realizacja międzynarodowych i ogólnopolskich festiwali, koncertów i imprez muzycznych;
  • wspieranie inicjatyw kulturalnych związanych z edukacją artystyczną i amatorskim ruchem artystycznym;
  • organizowanie warsztatów, konkursów, przeglądów, wystaw i plenerów;
  • przygotowanie i realizacja programu upowszechniania sztuki we współpracy ze środowiskiem artystycznym Szczecina i lokalną społecznością;
  • realizacja programu upowszechniania kultury mniejszości narodowej;
  • imprezy promujące sztukę słowa drukowanego;
  • przygotowanie i organizacja ogólnopolskich i międzynarodowych imprez w zakresie sztuk wizualnych (w tym fotografii, malarstwa, tańca, filmu, teatru i baletu);
  • rozwijanie współpracy kulturalnej z zagranicą ze szczególnym uwzględnieniem budowania relacji z miastami partnerskimi Szczecina;
  • wspieranie i promocja szczecińskiego środowiska studenckiego w zakresie imprez kulturalnych i artystycznych;
  • wspieranie i promocja szczecińskiego środowiska artystycznego;
  • wspieranie działań na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego Szczecina i Pomorza Zachodniego (wydawnictwa, sesje, seminaria i konferencje związane z upowszechnieniem historii miasta i regionu, jego kultury i sztuki);
  • realizacja cyklu imprez podtrzymujących kresowe tradycje polskie;
  • tworzenie i zarządzanie regionalną kolekcją sztuki wspólczesnej, w tym wybór, zakup i zabezpieczenie dzieł sztuki oraz działalność wystawiennicza, upowszechnienie i promocja polskiej sztuki współczesnej, a także edukacja w tym zakresie;
  • przygotowanie i realizacja całorocznych programów działań kulturotwórczych i artystycznych.

Działalność organizacji pozarządowych w sferze kultury, sztuki i twórczości artystycznej związana jest także z promocją Szczecina. W ramach promocji miasta wykorzystywana jest formuła zleceń i zamówień, z których w 2006 roku skorzystało 10 organizacji pozarządowych na łączną kwotę 28 150 zł, a w 2007 roku 6 organizacji na sumę 69 050 zł.
Oferta kulturalno-artystyczna działających na terenie Szczecina organizacji pozarządowych skierowana jest do bardzo szerokiego grona odbiorców. Niejednokrotnie są to imprezy o randze ogólnopolskiej bądź nawet międzynarodowej, które dzięki obecności wybitnych indywidualności świata sztuki przyciągają liczną publiczność oraz gwarantują najwyższy poziom artystycznego wykonania.
Poza tzw. trzecim sektorem prężnie działają w Szczecinie również prywatne, komercyjne podmioty realizujące wiele przedsięwzięć kulturalnych wzbogacających i uzupełniających ofertę artystyczną. Większość z nich funkcjonuje w oparciu o kluby, puby i inne lokale, w których odbywają się regularnie koncerty, czasem wystawy lub debaty poświęcone współczesnej kulturze. Na rynku lokalnym działa także szereg prywatnych agencji koncertowo-artystycznych organizujących rozmaite wydarzenia kulturalne zarówno o charakterze masowym, jak i kameralnym.
 


14.3. Imprezy kulturalne

Lata 2006 – 2007 mogą stanowić potwierdzenie rosnącej roli sfery kultury w budowaniu i umacnianiu metropolitalnej rangi Szczecina, jednym bowiem z jej aspektów jest atrakcyjna i wartościowa artystycznie oferta kulturalna. W opisywanym okresie odbyło się w Szczecinie wiele imprez, których wymiar daleko wykraczał poza jedynie lokalne wydarzenie, każda z nich natomiast zyskała wsparcie ze strony Miasta.

14.3.1. MUZYKA, TANIEC

Międzynarodowy Festiwal Zmagania Jazzowe – festiwal jazzowy, w ramach którego przez cały rok odbywają się koncerty znanych muzyków jazzowych. W latach 2006 – 2007 wystąpili m.in. Billy Harper, Judy Bady, John Betch , Steve Turre. Festiwal ma swój finał w październiku, kiedy przyznawane są nagrody dla uczestniczących w konkursie młodych zespołów jazzowych z całej Europy.
Szczecin Music Fest – cykl koncertów największych światowych sław muzyki world, etno i jazzu, organizowany przez Impresariat Oprócz. W 2006 r. wystąpili: Fania, Jan Garbarek, Bajofondo Tango Club, Richard Bona, Anna Maria Jopek wraz z Mino Cinelu, a w 2007 r. – Yann Tiersen, Ladysmith Black Mambazo, James Carter Organ Trio, Mariza, Anja Garbarek.
Międzynarodowy Festiwal Saksofonowy – warsztaty muzyczne oraz koncerty światowych sław saksofonu. Edycja z roku 2006 wzbogacona została o wspólny koncert artystów polskich i kanadyjskich pt. „Canada meets Poland”, na którym gościł Ambasador Kanady w Polsce. W 2007 r. wystąpili: The Rascher Saxophone Quartet (USA) I Sax Antiqua (Hiszpania). Festiwal organizowany jest przez Fundację na Rzecz Instrumentów Dętych.
Ogólnopolski Konkurs Baletowy „Złote Pointy” i Międzynarodowa Gala Gwiazd Baletu – konkurs o miano najlepszego absolwenta szkół baletowych w Polsce organizowany przez Fundację Balet. O laury w konkursie walczą uczniowie wszystkich liczących się szkół baletowych w kraju. W Gali Gwiazd Baletu rokrocznie występują zwycięzcy konkursu i znane gwiazdy baletu. W 2006 r. wystąpili soliści Opery Narodowej w Berlinie oraz Królewskiego Baletu Duńskiego z Kopenhagi. W 2007 r. zaproszeni zostali absolwenci szkół baletowych z Mińska i Pragi. Podczas gali zaprezentowana została również Łódzka Szkoła Baletowa.
Musica Genera Festival – ceniony i wpływowy międzynarodowy festiwal muzyki improwizjowanej i eksperymentowej z udziałem gwiazd światowego formatu, gromadzący publiczność z całej Polski oraz z zagranicy. W 2006 r. wystąpili m.in. Edwin van der Heide, Lasse Marhaug, Toshimaru Nakamura, Dave Philips. Festiwal organizowany jest przez stowarzyszenie Teatr Kana.
Szczeciński Festiwal Muzyki Dawnej – cykl koncertów i warsztatów muzyki dawnej. Pomysłodawcą przedsięwzięcia jest Paweł Osuchowski – szczeciński animator kultury, muzyki i dyrygent. W 2006 r. w ramach festiwalu odbyło się 5 koncertów, w tym m.in. spektakl muzyczno-baletowy w wykonaniu Baletu Dworskiego Ardente Sole oraz wykłady i warsztaty. W 2007 r. tematem przewodnim fesiwalu była muzyka sakralna. Oprócz 4 koncertów odbyły się czterodniowe warsztaty śpiewu barokowego oraz gry na instrumentach.
Miasto Muzyka Maszyna – 30 sierpnia 2007 r. w Muzeum Techniki i Komunikacji – Zajezdnia Sztuki odbył się koncert Filharminii im. M. Karłowicza poświęcony 27. rocznicy Szczecińskiego Sierpnia. Filharmonia pod batutą Pawła Osuchowskiego wykonała m.in. fragmenty kompozycji Marka Jasińskiego „In Principio” oraz fragmenty kompozycji Modesta Musorgskiego, Felixa Mendelssona, Leonarda Bernsteina i Piotra Czajkowskiego.
Bluesada – jedna z ważniejszych imprez bluesowych w kraju gromadząca znakomitych wykonawców z Polski i Europy. W 2006 r. na festiwalu gościły zespoły: Obstawa Prezydenta, Harlem, a w 2007 r. zagrały m.in. Keith Thompson Band, Gang Olsena, After Blues. Festiwal organizuje Dom Kultury „Słowianin.
Festiwal Muzyki Współczesnej im. W. Lutosławskiego – zawieszony na 3 lata festiwal powrócił w roku 2006, a jego organizatorem był Dom Kultury „Klub 13 Muz”. Założeniem programowym tego wydarzenia jest prezentowanie nowej muzyki światowej i polskiej. Ma ono formułę otwartą i ukazuje mnogość trendów w obecnej muzyce i sztuce. W 2006 r. w ramach festiwalu prezentowali się tacy wykonawcy, jak: Kwartet Śląski, Polska Filharmonia Kameralna pod dyr. Wojciecha Rajskiego, Lech Bałaban (skrzypce), Tadeusz Chmielewski (fortepian), Przemysław Chmielewski (skrzypce) i Maiko Takamura (fortepian), Romain Hurzeler (skrzypce) i Christian Chamorel (fortepian); w 2007 r. w Szczecinie gościli m.in.: Filharmonia Kameralna Sopot, Aukso – Orkiestra Kameralna Miasta Tychy, Leszek Możdżer i Andrzej Bauer, Gustaw Ciężarek i So-Yeon Lim.
Luis di Matteo, Huun Huur Tu, Gonzagas, Emir Kusturica  The No Smoking Orchestra – to tylko niektórzy z wykonawców, jacy mieli okazję zaprezentować się w Szczecinie w latach 2006 – 2007. Organizatorem tych koncertów była Szczecińska Agencja Artystyczna.

14.3.2. SZTUKI WIZUALNE

Międzynarodowy Festiwal Sztuki Wizualnej „Inspiracje” – festiwal sztuk wizualnych organizowany rokrocznie w marcu przez Stowarzyszenie Make It Funky; impreza uznawana w Polsce za jedno z najważniejszych wydarzeń w sferze fotografii artystycznej.
XXI Festiwal Polskiego Malarstwa Współczesnego – jeden z największych w kraju festiwali malarstwa współczesnego (biennale) organizowany przez Związek Polskich Artystów Plastyków, Oddział w Szczecinie. Spośród 476 prac 182 artystów jury nagrodziło prace 4 artystów. Grand Prix, Nagrodę Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego zdobyła Beata Ewa Białecka, pozostałe nagrody: Rafał Borcz, Stanisław Kortyka oraz Andrzej Gieraga.

14.3.3. TEATR, SZTUKA PERFORMATYWNA

Międzynarodowy Festiwal Artystów Ulicy – prezentacje teatrów plenerowych i artystów organizowane co roku w lipcu przez Ośrodek Teatralny Kana. Spektakle, koncerty, performance, występy buskerów, odbywają się w otwartych przestrzeniach publicznych. Rokrocznie na festiwal zapraszani są artyści z całego świata, w 2006 r. wystąpili m.in. Teatr Woskriesinnia z Ukrainy, Teatr Continuo z Czech, Stella Polaris z Norwegii, a w 2007 r. m.in.: Beata Dance Troupe z Hajfy (Izrael), Dulsori (Korea Płd.), Teatr Novogo Fronta oraz Teatr Ósmego Dnia z Poznania, zespół Dikana ze Szczecina.
Przegląd Teatrów Małych Form „Kontrapunkt”– jeden z najstarszych, cyklicznych festiwali teatralnych w Polsce. W roku 2007 odbyła się jego 42. edycja. Konkurs festiwalowy prezentuje dwa nurty artystyczne – teatru instytucjonalnego i nieinstytucjonalnego. Od kilku lat w konkursach startują również teatry z Niemiec. Poza nagrodami jury, główna nagroda festiwalu – Grand Prix przyznawana jest przez publiczność. Festiwalowi towarzyszą koncerty, wystawy oraz panele dyskusyjne. Łącznie na spektakle festiwalowe uczęszcza po kilka tysięcy widzów. Organizatorami festiwalu są: Teatr Lalek „Pleciuga”, Teatr Współczesny i Ośrodek Teatralny Kana.
Międzynarodowe Spotkania Młodego Teatru Okno – cykliczny festiwal obejmujący spektakle teatralne, prezentacje ośrodków teatralnych, wystawy oraz warsztaty teatralne. Edycje z lat 2006 – 2007 wzbogacone zostały o inicjatywę edukacyjno-kulturotwórczą „Polsko-niemiecki Uniwersytet Poszukiwań Teatralnych” organizowany we współpracy z partnerami z Niemiec.
II Performance Intermedia Festival – międzynarodowy festiwal sztuki eksperymentalnej, obejmujący występy performerów, prezentacje multimedialne, spektakle teatralne, organizowany każdego roku w październiku przez Stowarzyszenie OFFicyna.
Japan Now 2007 modern performing arts festival – 4. edycja festiwalu prezentującego współczesną sztukę japońską w Europie gościła 49 tancerzy, performerów, muzyków z Japonii i Europy w trzech miastach: Berlinie, Szczecinie i Pradze. Jego część szczecińska odbyła się w Ośrodku Teatralnym Kana, gdzie sześć grup z Japonii zaprezentowało program obejmujący różne gatunki tańca: od baletu klasycznego przez taniec współczesny, taniec butoh, aż po eksperymentalne formy ruchu.

14.3.4. FILM

European Film Festival dokumentART – europejski festiwal filmowy organizowany od lat w Neubrandenburgu przez Stowarzyszenie Latucht. Od 2006 r. dzięki zaangażowaniu Stowarzyszenia OFFicyna pokazy filmów można oglądać również w Szczecinie. W 2007 r. po raz pierwszy rozdane zostały nagrody publiczności polskiej oraz nagroda TVP Szczecin. Festiwal odbył się w październiku równocześnie w obu miastach.

14.3.5. WYKŁADY, PANELE DYSKUSYJNE, NAUKI HUMANISTYCZNE

Westival – Sztuka Architektury – w 2007 r. powstało nowe, w zamiarze organizatorów cykliczne przedsięwzięcie, obejmujące spotkania filmowe i dyskusyjne na temat architektury. Impreza zorganizowana została przez Stowarzyszenie Architektów Polskich oraz Stowarzyszenie Twórców i Producentów Sztuki.
AfrykaFest – impreza popularyzująca kultury afrykańskie, zorganizowana po raz pierwszy w 2007 r. przez Stowarzyszenie Artefakt – Zachodniopomorską Unię Aktywnych i Twórczych. W ramach tego interdyscyplinarnego projektu odbyły się koncerty, warsztaty, wystawy i wykłady prezentujące różnorodność i bogactwo kulturowe kontynentu afrykańskiego.
Pamiętamy o... Tischnerze – w 2007 r. odbyła się pierwsza edycja cyklu „Pamiętamy o...“. Zorganizowana w dniach 9 – 12 marca przez Stowarzyszenie Make It Funky obejmowała koncerty, wykłady, projekcje filmów oraz spektakle teatralne poświęcone ks. Józefowi Tischnerowi.
Festiwal Myśli Drukowanej – cykliczna impreza podejmująca tematy z zakresu szeroko pojmowanej humanistyki. W roku 2006 poświęcona była komiksowi oraz użyciu symboli i archetypów w kulturze masowej. Edycja z 2007 r. dotyczyła gramatyki. Na każdą edycję składają się wykłady naukowców, ekspertów, wystawy fotografii, grafik, projekcje filmów, koncerty muzyczne. Organizatorem jest Stowarzyszenie Opera-haus.
XVI Sesja Pomorzoznawcza – w 2007 roku w Szczecinie odbyła się międzynarodowa sesja naukowa z udziałem około 200 naukowców (archeologów, konserwatorów zabytków, historyków, historyków sztuki) reprezentujących placówki uniwersyteckie, Polską Akademię Nauk, instytucje muzealne i inne. Celem trzydniowej sesji była wymiana doświadczeń oraz informacji na temat najnowszych osiągnięć w poszczególnych dyscyplinach nauki i historii Pomorza Zachodniego.

14.3.6. IMPREZY MASOWE, ROZRYWKOWE

Dni Morza – coroczna, o wieloletniej tradycji, plenerowa impreza o charakterze festynowym, jedna z najważniejszych imprez masowych w Polsce. W swoim programie stara się łączyć elementy rekreacji, aktywnego wypoczynku, edukacji żeglarskiej i promocji żeglarstwa z wydarzeniami artystycznymi. Dniom Morza towarzyszyły koncerty organizowane przez Radio Eska pod wspólnym tytułem „Hity na Czasie”, na których wystąpiły gwiazdy muzyki pop. W 2006 r. były to m.in. Kate Ryan, Reni Jusis, a w 2007 r. – September, Infernal i Patrycja Markowska.
Finał The Tall Ships’ Races – organizowany w dniach 4 – 7 sierpnia 2007 r. finałowy zlot największych żaglowców świata okazał się nie tylko świętem żeglarzy, ale także wielkim wydarzeniem promocyjnym, turystycznym i kulturalnym. W programie rozrywkowym znalazły się koncerty muzyki popularnej (m.in. koncert Melanie C. w ramach „Hitów na Czasie” Radia Eska, transmitowany przez TVP2), przeglądy orkiestr, festiwal szantowy, koncert symfoniczny „Muzyka Narodów” w wykonaniu filharmoników szczecińskich. Wśród imprez towarzyszących zlotowi znalazły się liczne wystawy grafik, fotografii, malarstwa morskiego oraz prezentacje atrakcji turystycznych miast niemieckich i polskich zrzeszonych w Euroregionie Pomerania.
Cykl imprez i koncertów w Teatrze Letnim – latem 2007 r. w amfiteatrze w Parku Kasprowicza odbył się cykl imprez artystycznych, w ramach których zaprezentowano „Noc Latynoamerykańską”, koncert z okazji 25-lecia „Lady Pank”, koncert zespołu Habakuk, występy Grupy Rafała Kmity oraz koncert muzyki reggae pt. „Kierunek Jamajka”. Cykl zorganizowany został przez Agencję Acoustic.

14.3.7. SZTUKA I KULTURA TRADYCYJNA, LUDOWA I MNIEJSZOŚCI NARODOWYCH

Dni Kultury Kresowej – Kaziuki – impreza organizowana corocznie w pierwszym tygodniu marca przez Stowarzyszenie Przyjaciół Wilna, Ziemi Wileńskiej, Nowogródzkiej i Polesia „Świteź”, integrująca środowisko dawnych mieszkańców kresów wschodnich (Wilna i okolic). Impreza obejmuje wystawy, wykłady oraz „Wieczór Kaziukowy”, na którym rokrocznie goszczą znani artyści folklorystyczni – w 2007 r. był to Zespół Pieśni i Tańca „Wilia” z Wilna.
Dni Kultury Ukraińskiej –impreza corocznie organizowana w czerwcu przez Związek Ukraińców w Polsce i Zamek Książąt Pomorskich, koordynowana przez Ośrodek Kultury Ukraińskiej w Szczecinie, realizowana na terenie całego województwa i prezentująca dorobek kulturalny mniejszości ukraińskiej w Polsce oraz propagująca tradycyjną i współczesną kulturę ukraińską. W 2007 r. odbyły się m.in. koncerty zespołów Tercja Pikardyjska i Haydamaky.
II Międzynarodowy Zjazd Żydowskiej Emigracji ze Szczecina „Reunion 2007” – cykl imprez, koncertów i wykładów poświęconych kulturze żydowskiej i społeczności żydowskiej Szczecina, zorganizowany przez Towarzystwo Społeczno-Kulturalne Żydów. W ramach zjazdu wystąpili m.in. Trubadurzy oraz pierwszy szczeciński zespół big-bitowy Następcy Tronów.
 


14.4. Edukacja kulturalna

Gmina Miasto Szczecin wspiera edukację artystyczną na każdym poziomie kształcenia poprzez fundowanie stypendiów artystycznych dla najlepszych uczniów i studentów. Ponadto Miasto współfinansuje rozmaite projekty i imprezy kulturalne zgłaszane przez poszczególne szkoły.
W 2006 roku o stypendia artystyczne ubiegało się 82 kandydatów, a w 2007 roku już 106 kandydatów. Komisje Stypendialne (ds. Muzyki i ds. Sztuk Wizualnych) wybrały 78 laureatów w 2006 r., a w 2007 r. – 94. W 2006 roku wśród stypendystów rozdzielono kwotę 69 800 zł, a w następnym roku – 70 000 zł. Wysokość kwoty stypendium w 2006 roku wyniosła od 400 zł do 2000 zł, a w 2007 roku od 300 zł do najwyższego 2 100 zł.
Edukacja artystyczne na poziomie wyższym odbywa się na uczelni państwowej – szczecińskiej filii Akademii Muzycznej w Poznaniu oraz w niepublicznej Wyższej Szkole Sztuki Użytkowej. Uzupełnieniem kierunków ogólnego kształcenia artystycznego jest oferta Katedry Edukacji Artystycznej na Wydziale Humanistycznym Uniwersytetu Szczecińskiego. Podobną funkcję spełnia Katedra Rysunku, Malarstwa i Rzeźby na Wydziale Budownictwa i Architektury Politechniki Szczecińskiej. Edukację artystyczną w szkołach policealnych zapewnia Zespół Szkół Artystycznych TOP-ART. Szkolnictwo artystyczne na poziomie średnim i ponadgimnazjalnym jest realizowane w placówkach państwowych nadzorowanych przez Ministra Kultury: Liceum Plastycznym i Zespole Szkół Muzycznych oraz Salezjańskiej Szkole Organowej im. Kardynała Augusta Hlonda. Edukację muzyczną na poziomie szkoły państwowej II stopnia zapewnia Społeczna Szkoła Muzyczna, prowadzona przez Szczecińskie Towarzystwo Kształcenia Artystycznego. Najbogatszą sieć tworzą podstawowe szkoły muzyczne: liczne szkoły niepubliczne oraz dwie placówki państwowe: Państwowa Szkoła Muzyczna I stopnia i Ogólnokształcąca Szkoła Muzyczna I stopnia w Zespole Szkół nr 2. Inną kategorię stanowią szkoły prywatne, które nie są objęte nadzorem Ministra Kultury i nie figurują w jego rejestrze szkół niepublicznych, ale organizując kursy muzyczne przygotowują adeptów do egzaminów wstępnych na wyższe studia. Tak działa np. Szkoła Muzyki Rozrywkowej. Placówki edukacji artystycznej pełnią również rolę centrów kultury, organizując koncerty, konkursy, występy, wystawy i akcje plastyczne zarówno w swoich siedzibach, jak i poza nimi we współpracy z innymi podmiotami.
 


14.5. Współpraca międzynarodowa i udział w programach unijnych

W 2006 roku reprezentację Miasta Szczecin w Komisji Kultury Związku Miast Bałtyckich przyjęło Muzeum Narodowe w ramach realizacji mecenatu Miasta nad Muzeum. W tym samym roku rozwiązana została współpraca ze Stowarzyszeniem Les Rencontres. W omawianym okresie realizowane były interesujące przedsięwzięcia kulturalne zarówno przy udziale Miasta, jak i instytucji kultury oraz organizacji pozarządowych. Większość z tych wydarzeń uzyskała finansowe wsparcie ze środków unijnych. Efektem współpracy międzynarodowej są także dwa projekty inwestycyjne:

  • remont budynku Domu Kultury „Klub 13 Muz” współfinansowego z Inicjatywy Wspólnotowej INTERREG IIIA jako bazy polsko-niemieckich spotkań kulturalnych;
  • Muzeum Techniki i Komunikacji – Zajezdnia Sztuki w Szczecinie – w kwietniu 2007 r. Gmina Miasto Szczecin złożyła ponowną aplikację o pozyskanie zewnętrznych środków finansowych na prace remontowe i adaptacyjne obiektów po byłej zajezdni tramwajowej przy ul. Niemierzyńskiej w ramach Europejskiego Obszaru Gospodarczego i Norweskiego Mechanizmu Finansowego (EOG+NMF).

Gmina Miasto Szczecin w latach 2006 – 2007 dofinansowała następujące wydarzenia dotyczące wymiany kulturalnej oraz prezentacji Szczecina i jego środowiska artystycznego za granicą:

  • prezentacja kompozycji „In Principio” Marka Jasińskiego,
  • autorska wystawa szczecińskiego malarza Macieja Woltmana pt. „Tango”,
  • prezentacja prac artystów szczecińskich: Jolanty Brejdak i Jana Szewczyka, a także Danuty Dąbrowskiej i Waldemara Wojciechowskiego.
     

14.6. Promocja kultury

W ubiegłych latach promocja szczecińskiej kultury nie funkcjonowała jako system spójnych działań. Dopiero w czerwcu 2006 r. weszła w życie „Polityka promocji Szczecina”, zgodnie z którą wszelkiego rodzaju inicjatywy promocyjne podejmowane przez Miasto muszą być prowadzone w oparciu o przyjętą „Strategię rozwoju Szczecina” oraz zawarte w niej cele. Można sądzić, że z chwilą opracowania marki Szczecina również promocja kultury nabierze rozmachu, spójności i większej wyrazistości, a przez to także stanie się zdecydowanie efektywniejsza.

Działania kształtujące wizerunek Szczecina w zakresie promocji kultury podejmowane w latach 2006 – 2007 dotyczyły imprez organizowanych z udziałem Miasta (bądź miejskich instytucji kultury) oraz przedsięwzięć podejmowanych przez inne podmioty. Kreowanie wizerunku Szczecina jako ważnego ośrodka kultury odbywało się głównie poprzez następujące narzędzia promocji:

  • public relations i publicity – przekazywanie lokalnym mediom możliwie pełnych i systematycznych informacji o planowanych wydarzeniach, organizacja konferencji prasowych, briefingów, indywidualnych spotkań i wywiadów;
  • przyznawanie patronatów Prezydenta Miasta przedsięwzięciom, których charakter, ranga i zasięg stwarzały możliwość kreowania pożądanego wizerunku Szczecina. W roku 2006 przyznano łącznie 128 patronatów bądź mecenatów Miasta, a w roku 2007 – 225;
  • marketing wystawienniczy i targowy pełnił dość istotną rolę w promocji miasta, a tym samym jego oferty i potencjału kulturalnego, były to jednak działania sporadyczne;
  • wspieranie finansowe lub organizacyjne imprez masowych o charakterze artystycznym;
  • partnerska współpraca z innymi Miastami – polityka promocji miasta opierała się w minionych latach na aktywnym uczestnictwie oraz umacnianiu roli Szczecina w strukturach Euroregionu Pomerania, Związku Miast Bałtyckich oraz Związku Nowej Hanzy;
  • akcentowanie partnerstwa we współpracy z organizacjami pozarządowymi działającymi w sferze kultury i sztuki;
  • podejmowanie reklamowych kampanii medialnych. W przypadku promocji kultury dotyczyły one publikacji na łamach prasy informacji na temat przyznawania specjalnych wyróżnień, jak np. tytuł Ambasadora Szczecina, Mecenasa Kultury Szczecina czy Nagrody Artystycznej Miasta Szczecina, ewentualnie za pośrednictwem reklamy zewnętrznej – informacji na temat np. Dni Morza (bilboardy, city-lighty);
  • wykorzystania internetu w promocji jako jednego z najważniejszych źródeł informacji na temat aktualnych imprez artystycznych, linków do informatorów promujących wydarzenia kulturalne (np. „Szpak”, Infoludek, „Echo Szczecina”), miejskich i wojewódzkich instytucji kultury, związków i stowarzyszeń twórczych itp.

Tabela Nr 14.18.
WIELKOŚĆ WYDATKÓW Z BUDŻETU MIASTA NA KULTURĘ
  2006 2007
Wydatki bieżące
Pozostałe zadania w zakresie kultury 1 059 268 1 208 013
Teatry 6 369 418 6 830 000
Filharmonie, orkiestry, chóry i kapele 4 198 000 4 630 000
Domy i ośrodki kultury, świetlice i kluby 2 238 954 2 839 000
Pozostałe instytucje kultury 743 289 4 782 500
Biblioteki 4 700 000 5 050 000
Muzea 402 800 600 000
Ochrona zabytków i opieka nad zabytkami 264 972 200 399
Pozostała działalność 273 994 483 541
Razem wydatki bieżące 20 250 695 26 623 453
Wydatki majątkowe
Teatry 500 000 250 000
Filharmonie, orkiestry, chóry i kapele 11 267 11 460
Domy i ośrodki kultury, świetlice i kluby 20 000 586 264
Biblioteki 200 000 200 000
Muzea 22 000 350 000
Ochrona zabytków i opieka nad zabytkami 1 117 770 240 000
Pozostała działalność 50 000 -
Razem wydatki majątkowe  1 921 037 1 637 724
Źródło: Sprawozdania z wykonania Budżetu Miasta Szczecin za lata 2006 i 2007.

14.7. Ochrona dóbr kultury

Szczecin liczy około 3 000 obiektów zabytkowych nieruchomych, które obejmowane są strefami ochrony konserwatorskiej w oparciu o tworzone miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego. Na bieżąco wykonywane są ekspertyzy oraz badania odkrywkowe mające na celu zabezpieczenie oryginalnych fragmentów substancji zabytkowej, np. polichromii. Zgodnie z uchwałą Rady Miasta Nr IX/274/07 z dnia 14 maja 2007 r. (publ. w Dz. Urz. Woj. Zachodniopom. Nr 70 z 8 czerwca 2007 r., poz. 1119) przyjęte zostały zasady udzielania z budżetu gminnego dotacji na prace konserwatorskie, restauratorskie lub roboty budowlane przy zabytkach wpisanych do rejestru, zlokalizowanych na terenie Gminy Miasto Szczecin. W latach 2006 – 2007 zostały udzielone dotacje m.in. na: prace konserwatorskie elewacji gmachu Archiwum Państwowego przy ul. św. Wojciecha 13, prace konserwatorskie i rekonstrukcyjne polichromii w holu Urzędu Wojewódzkiego, remont dachu kościoła p.w. św. Jana Ewangelisty.
Najciekawsze architektoniczne obiekty w Szczecinie można znaleźć na Wałach Chrobrego. Gmachy, które postawiono tu po 1901 roku nawiązują do baroku, północnoniemieckiego manieryzmu, a także – jak np. Muzeum Morskie i Teatr Współczesny – do secesji i modernizmu. Zabudowę Wałów uzupełniają tarasy widokowe ze schodami, a także fontanna i rzeźba nawiązujące do kultury starożytnego Egiptu czy Rzymu, wykonane przez mistrzów niemieckich. Centrum Szczecina to wielkie ronda i ulice, wzdłuż których stoją kilkukondygnacyjne kamienice. Taki sam układ urbanistyczny ma tylko jedno miasto w Europie – Paryż.
Zabytki Szczecina (znajdujące się na „Europejskim szlaku gotyku ceglanego”) i inne ważne obiekty w mieście:

  • Wały Chrobrego: Wały Chrobrego z fontanną, Oddział Morski Muzeum Narodowego i Teatr Współczesny, budynek Akademii Morskiej, budynek Urzędu Wojewódzkiego;
  • Zamek: Zamek Książąt Pomorskich (XIV wiek), ujeżdzalnia książęca w Szczecinie;
  • pozostałości umocnień: Baszta Panieńska zwana Basztą Siedmiu Płaszczy (XV wiek), Brama Portowa, dawniej Berlińska (XVII wiek), Brama Królewska, dawniej Nakielska, zwana również Bramą Hołdu Pruskiego (XVIII wiek), mury obronne w Szczecinie;
  • rezydencje: Pałac pod Głowami, Pałac Klasycystyczny, Pałac pod Globusem (Pałac Grumbkowa), Pałac Joński, Pałac Sejmu Stanów Pomorskich, Pałac Ziemstwa Pomorskiego;
  • kościoły: Bazylika archikatedralna p.w. św. Jakuba Apostoła Mniejszego (XII wiek), Kościół św. Piotra i Pawła, ewangelicki kościół św. Trójcy na Łasztowni, Kościół pofranciszkański św. Jana Ewangelisty, Kościół Niepokalanego Poczęcia NMP, Kościół p.w. św. Trójcy na Krzekowie (XV–XVIII wiek), Kościół św. Jana Chrzciciela;
  • pomniki i fontanny: pomnik Colleoniego, pomnik Adama Mickiewicza w Parku im. S. Żeromskiego, pomnik Kornela Ujejskiego, pomnik z kotwicą (w miejscu dawnego pomnika Sediny), posąg Flory, fontanna Orła Białego, maszt ze statku „Kapitan Konstanty Maciejewicz”, Pomnik Czynu Polaków;
  • kamienice: Kamienica Loitzów, kamienice mieszczańskie przy ul. Kuśnierskiej, Domki Profesorskie, Domek Grabarza w Parku Żeromskiego;
  • place: plac Orła Białego, plac Grunwaldzki, plac Rodła, plac Tobrucki, plac Lotników;
  • wieże: wieża Bismarcka zwana wieżą gocławską, ruiny neobarokowej wieży Quistorpa;
  • budynki użyteczności publicznej: Ratusz Staromiejski (XV wiek) z Rynkiem Siennym, Nowy Ratusz zwany Czerwonym Ratuszem z placem Tobruckim (1879), gmach Muzeum Narodowego, gmach Poczty, gmach Poczty nr 2, budynek Banku PKO BP, budynek Urzędu Celnego, budynek szpitala dziecięcego przy ul. św. Wojciecha, Gimnazjum Mariackie, gmach przy ul. Farnej 1 (miejsce w którym urodziła się caryca Katarzyna II), Kino Pionier 1909 (najstarsze działające nieprzerwanie w tym samym miejscu kino na świecie), gmach koszar Bramy Ślimaczej, gmach Muzeum Narodowego, Książnica Pomorska, budynek Rektoratu Pomorskiej Akademi Medycznej;
  • parki: Park Kasprowicz, Park Żeromskiego, Ogród Różany;
  • inne: Dworzec Główny, Cmentarz Centralny (w tym m.in. Brama Główna, wiatrak holenderski), Most Długi.
     

14.8. Przemiany w sferze kultury

Lata 2006 – 2007 przyniosły w sferze szczecińskiej kultury dość istotne, korzystne zmiany. Działania podjęte przez lokalny samorząd zaowocowały utworzeniem dwóch nowych instytucji kultury: Muzeum Techniki i Komunikacji – Zajezdnia Sztuki oraz Ośrodka Teatralnego Kana.

Znacznemu przyspieszeniu uległy także decyzje i czynności bezpośrednio związane z poprawą stanu infrastruktury kulturalnej. Praktycznie przesądzone są co najmniej trzy inwestycje: budowa nowego teatru „Pleciuga”, kompleksowa modernizacja części obiektów Muzeum Techniki i Komunikacji – Zajezdnia Sztuki oraz budowa nowej filharmonii. Dobrze przygotowane projekty, umiejętne negocjacje, a przede wszystkim determinacja i konsekwencja władz lokalnego samorządu spowodowały, że każde z tych zadań uzyskało finansowanie spoza budżetu Miasta. Najbardziej zaawansowana jest realizacja nowej „Pleciugi”. Wieloletnie negocjacje Miasta z inwestorem – firmą ECE przyniosły w czerwcu 2007 r. efekt w postaci finalnej umowy, w której inwestor gwarantuje spełnienie niemal wszystkich warunków postawionych przez Teatr. Firma ECE także pokryje w całości koszt inwestycji. W przypadku Muzeum Techniki i Komunikacji sukcesem zakończyło się drugie podejście po środki w ramach EOG+NMF. Aplikacja złożona przez Gminę Miasto Szczecin została uwzględniona przez MKiDN w podziale środków w 2007 r., a rozpoczęcie realizacji zadania zaplanowano na drugą połowę 2008 r. Z kolei nowy budynek filharmonii, być może najkosztowniejsze przedsięwzięcie inwestycyjne w sferze kultury w powojennej historii Szczecina, znajduje się na etapie uzupełniania dokumentacji projektowej przez biuro Estudio Barozzi Vega z Barcelony – zwycięzcę międzynarodowego konkursu na koncepcję szczecińskiej filharmonii rozstrzygniętego w czerwcu 2007 r. Środki na realizację tego zadania zaplanowane zostały w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego na lata 2007 – 2013.

Na uwagę zasługuje całkowicie przedefiniowana strategia promocji miasta, w której istotną rolę zaczęła odgrywać również kultura. Podstawowe założenia tej promocji, sformułowane w roku 2007 oraz towarzyszące im celowe i konsekwentne działania przyniosły pierwsze wymierne efekty: Szczecin zaistniał w szerszym odbiorze społecznym jako ważny i atrakcyjny ośrodek kulturalny z powodzeniem prezentujący swój artystyczny potencjał w innych polskich aglomeracjach oraz poza granicami kraju.
Innym interesującym, choć trudno stwierdzić na ile trwałym zjawiskiem, które wyłania się z obserwacji danych statystycznych ostatnich kilku lat, jest zauważalny wzrost liczby organizowanych wydarzeń kulturalnych oraz ogólny wzrost liczby uczestników tych imprez. Zjawisko to dotyczy w szczególności instytucji kultury, ale także coraz liczniejszych i aktywniejszych organizacji pozarządowych, aczkolwiek można sądzić, że znajduje ono swoje odbicie również w coraz szerszej i bogatszej ofercie komercyjnej. Podstawową przyczyną może być poprawiająca się z wolna sytuacja materialna mieszkańców, która pozwala przeznaczać część dochodów na zaspokajanie potrzeb kulturalnych oraz stopniowy nominalny wzrost nakładów z budżetu Miasta na kulturę, w tym przede wszystkim na działalność instytucji kultury oraz wspieranie stowarzyszeń i fundacji. Jednak utrzymanie tej tendencji wymagać będzie świadomych i długofalowych decyzji samorządu miejskiego i wojewódzkiego, opartych na przekonaniu, że inwestowanie w sferę kultury ma charakter inwestycji prorozwojowych, a w konsekwencji również progospodarczych. Oczywiście nie bez znaczenia jest w tym kontekście poprawa stanu technicznego i wyposażenia poszczególnych obiektów, jak i umiejętność efektywniejszego pozyskiwania dodatkowych źródeł finansowania, zwłaszcza ze środków unijnych i programów MKiDN.
Za symptomatyczne przejawy zmian w sposobie postrzegania kultury w kształtowaniu nie tylko wizerunku miasta i regionu, ale również społecznych postaw proobywatelskich można uznać przynajmniej dwie decyzje o charakterze politycznym. Pierwszą z nich było oficjalne wyrażenie woli władz lokalnych wszystkich szczebli w sprawie powołania w Szczecinie samodzielnej uczelni artystycznej, a drugą – odpowiedź miasta na oddolną inicjatywę organizacji pozarządowych w sprawie przystąpienia Szczecina do konkursu o tytuł Europejskiej Stolicy Kultury w 2016. W październiku 2007 r. Rada Miasta jednomyślnie podjęła w tej sprawie stosowną uchwałę, zapewniając pierwsze, specjalnie wyodrębnione na ten cel w budżecie roku 2008 środki finansowe.
Problemem pozostaje natomiast nadal utrzymujący się stosunkowo niski wskaźnik nakładów z budżetu Miasta na sferę kultury w porównaniu do całkowitych wydatków budżetowych. W ciągu ostatnich kilku lat nie przekraczał on 3% (średnio co roku było to około 2,5%). Mimo nominalnego wzrostu dotacji dla instytucji kulturalnych i podniesienia poziomu wydatków na wspieranie organizacji pozarządowych wciąż występują dysproporcje pomiędzy Szczecinem a podobnymi wielkością miastami jeśli chodzi o wysokość nakładów przeznaczonych na prowadzenie działalności kulturalnej.
Problemem natury systemowej jest uzależnienie działalności instytucji kultury od środków publicznych. Poza środkami z funduszy strukturalnych, możliwymi do pozyskania na realizację konkretnych projektów, istotnym źródłem finansowania zadań w sferze kultury, zwłaszcza o charakterze inwestycyjnym, powinny stać się zewnętrzne podmioty inwestorskie. Brakuje jednak odpowiedniego klimatu i systemu zachęt, który skłaniałby potencjalnych inwestorów do ujmowania w swych planach inwestycyjnych również przedsięwzięć związanych z infrastrukturą kulturalną.
Z pewnością intensyfikacji wymaga współpraca i wymiana międzynarodowa w dziedzinie kultury i to zarówno na poziomie poszczególnych instytucji, jak i samorządu. Podjęcie na nowo bądź rozszerzenie relacji z miastami partnerskimi Szczecina, powrót do istniejących struktur organizacji europejskich lub przyjęcie w nich aktywniejszej roli (np. w Związku Miast Bałtyckich) powinny stanowić jeden z priorytetów polityki kulturalnej i promocyjnej Miasta. Dotychczasowe kontakty oraz wspólne przedsięwzięcia oparte są w przeważającej mierze na wypracowanych przed laty dobrych relacjach z partnerami niemieckimi (Berlin, Neubrandenburg, Greifswald, Schloss Brollin, Pasewalk) i jakkolwiek przynoszą interesujące i bardzo wymierne efekty, to potencjał Szczecina wydaje się niedostatecznie w tej sferze wykorzystywany. Jest to zagadnienie niezmiernie ważne szczególnie w kontekście ubiegania się Szczecina o miano europejskiej stolicy kultury.
Dla możliwie pełnego zobrazowania stanu kultury w Szczecinie i wskazania pożądanych kierunków jej rozwoju konieczne byłoby systematyczne prowadzenie badań ankietowych na temat preferencji i oczekiwań kulturalnych mieszkańców Szczecina, ich oceny dostępności oferty kulturalnej oraz oddziaływania poszczególnych instytucji kultury. Dokonanie obiektywnej analizy jakości usług kultury świadczonych w Szczecinie, w tym także poziomu efektywności pracowników poszczególnych placówek, pozwoliłoby nie tylko właściwie rozpoznawać potrzeby mieszkańców, ale przede wszystkim bardziej precyzyjnie szacować optymalną wielkość nakładów na tę sferę.
Ostatnim z ważnych zagadnień problemowych, na które należy zwrócić uwagę, jest mała liczba imprez kulturalnych o charakterze ponadregionalnym i międzynarodowym. Mimo że rokrocznie odbywa się w Szczecinie wiele interesujących wydarzeń kulturalnych, nadal nie udało się wykreować imprezy, która mogłaby uchodzić za artystyczny wyróżnik Szczecina w kraju i za granicą. Jednym z głównych powodów takiego stanu rzeczy są ograniczone możliwości organizacyjne, wynikające m.in. z braku odpowiedniej hali widowiskowo-koncertowej.
 


Źródła informacji

  1. Miejski Konserwator Zabytków,
  2. Sprawozdania z wykonania Budżetu Miasta Szczecin za lata 2006 i 2007,
  3. Wydział Kultury Urzędu Marszałkowskiego w Szczecinie,
  4. Wydział Kultury Urzędu Miasta w Szczecinie.
     

Mapy