12. Ochrona zdrowia

12.1. Sytuacja sanitarno-epidemiologiczna

W 2006 i 2007 w Szczecinie kontynuowany był nadzór nad grypą oparty na zintegrowanym systemie SENTINEL. System jest niezbędny dla wczesnego ostrzegania w sytuacji epidemii oraz spodziewanej pandemii grypy. W roku 2007 program realizowało 16 lekarzy podstawowej opieki, którzy sprawowali opiekę medyczną nad 29 440 pacjentami. Zgłoszono 3 442 przypadki grypy lub podejrzeń o grypę, jest to dwukrotnie więcej niż w roku 2006, kiedy odnotowano 1 646 przypadków grypy i infekcji grypopodobnych.

Szczególnym nadzorem epidemiologicznym objęte są przez Państwową Inspekcję Sanitarną przypadki choroby meningokokowej. Zarejestrowane przypadki zachorowań są sporadyczne, w okresie sprawozdawczym nie zanotowano ognisk inwazyjnej choroby meningokokowej na terenie Szczecina.
Dzięki działaniom profilaktycznym, systematycznemu podnoszeniu poziomu higieny w placówkach służby zdrowia oraz popularyzacji szczepień ochronnych przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu B i C, rok 2007 był kolejnym rokiem spadku zachorowań na te choroby. Istotny spadek zachorowalności (o 74%), w porównaniu z rokiem poprzednim, zarejestrowano w przypadku boreliozy. Po okresie tzw. epidemii wyrównawczej w latach 2004 – 2005 zarejestrowano tylko 2 przypadki świnki w 2007 roku. Nadal utrzymuje się w populacji dziecięcej wysoki wzrost zachorowań na ospę wietrzną.
Wszystkie szczecińskie szpitale oraz większość skontrolowanych przychodni posiadało opracowane programy dostosowawcze do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 10 listopada 2006 roku w sprawie wymagań, jakim powinny odpowiadać pod względem fachowym i sanitarnym pomieszczenia i urządzenia zakładu opieki zdrowotnej i uzyskały pozytywne opinie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Szczecinie.
W roku 2007 ostatecznie zostały wycofane z użycia w placówkach służby zdrowia sterylizatory na gorące, suche powietrze, ponieważ nie spełniały wymaganych norm.
Problemem dla miasta jest nadal brak spalarni odpadów komunalnych i wysypiska śmieci a także powstające dzikie wysypiska śmieci. Odpady stałe pochodzące z miasta wywożone są na wysypiska w Rymaniu, miejscowości Dalsze (powiat myśliborski) oraz do Leśna Górnego (powiat policki).
Zdecydowanej poprawie uległy warunki świadczonych usług w szczecińskich hotelach. Duża liczba kontroli przeprowadzona była bezpośrednio przed finałem Zlotu Żaglowców.
W 2007 roku zmniejszyła się liczba stwierdzanych chorób zawodowych o 25% w stosunku do 2006 roku i o około 60% w stosunku do 2005 roku. Podobnie jak w latach ubiegłych odnotowuje się najwięcej chorób wywołanych przewlekłym zatruciem disiarczkiem węgla. Na bieżąco prowadzone były kontrole zakładów pracy pod kątem przestrzegania przepisów dotyczących szkodliwych dla zdrowia czynników mające na celu ograniczenie narażenia. Na ponadnormatywne stężenie takich czynników narażonych jest około 2,5 tys. osób.

Porównując dane statystyczne za 2006 i 2007 rok dotyczące nadzoru nad zakładami żywności i żywienia
stwierdzono systematyczną poprawę stanu sanitarnego w nadzorowanych zakładach produkcji i obrotu żywnością. Równie dobrze ocenia się stan sanitarny szkół i placówek oświatowo-wychowawczych. Opieka pielęgniarska nad dziećmi i młodzieżą zapewniona jest w 116 placówkach (92,1%), opieka lekarza podstawowej opieki medycznej jedynie w 8 placówkach (6,3%), natomiast stomatologów w 12 (9,5%).
Oddział Higieny Komunalnej prowadzi systematyczny monitoring jakości wody przeznaczonej do spożycia rozprowadzanej poprzez system wodociągowy. Oprócz nielicznych okresowych przekroczeń parametrów fizykochemicznych wody, co związane głównie było z pracami na sieci wodociągowej, jakość wody nie odbiegała od norm sanitarnych. Rok 2007 był kolejnym rokiem realizacji Programu „Poprawa jakości wody w Szczecinie”, który został zrealizowany w 70%. Niestety przedłuża się budowa nowej oczyszczalni ścieków na Pomorzanach, której ukończenie planowane jest na koniec 2008 roku.
 

12.2. Funkcjonowanie służby zdrowia

Zgodnie z art. 68 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, każdy obywatel ma prawo do ochrony zdrowia, niezależnie od jego sytuacji materialnej. Obecnie system opieki zdrowotnej kształtowany jest przez dwie podstawowe ustawy:

• ustawę o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych,
• ustawę o zakładach opieki zdrowotnej.

Ustawy określają m.in.: warunki udzielania i zakres świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, zadania władz publicznych w zakresie dostępu do świadczeń, zasady funkcjonowania, organizację i zadania Narodowego Funduszu Zdrowia, zasady funkcjonowania zakładów opieki zdrowotnej.
Instytucją odpowiedzialną za zabezpieczenie świadczeń zdrowotnych dla osób ubezpieczonych oraz członków ich rodzin jest Narodowy Fundusz Zdrowia, który finansuje świadczenia zdrowotne oraz zapewnia refundację leków w ramach posiadanych środków finansowych. Głównym źródłem finansowania świadczeń są środki z ubezpieczeń zdrowotnych, będących w dyspozycji NFZ (w 2007 r. – 87%). Niektóre świadczenia wysokospecjalistyczne finansowane są bezpośrednio z budżetu Ministerstwa Zdrowia (9%). Od 1 stycznia 2007 r. z budżetu państwa finansowane jest również w całości przedszpitalne ratownictwo medyczne (pogotowie ratunkowe). Inne źródła to środki jednostek samorządu terytorialnego (4%) oraz prywatne wydatki społeczeństwa na opiekę zdrowotną.
Wprawdzie przychody NFZ ze składek na ubezpieczenia zdrowotne wykazują stałą tendencję wzrostową (spowodowaną poprawą sytuacji na rynku pracy, wzrostem wynagrodzeń, systematycznym corocznym podnoszeniem stopy składki) – w 2007 r. o 12%, jednak znacznie maleją wydatki na ochronę zdrowia finansowane bezpośrednio z budżetu państwa (poniżej 3%). To oraz niedofinansowanie przez NFZ (wcześniej Kasy Chorych) udzielanych świadczeń spowodowało powstanie poważnych trudności finansowych w samodzielnych publicznych zakładach opieki zdrowotnej (spzoz).
Podstawowym wyróżnikiem oceny sytuacji finansowej spzoz jest poziom ich zadłużenia, które dynamicznie narastało do 2005 roku, kiedy to nastąpiło jego zahamowanie. Natomiast już w latach 2006 – 2007 widać wyraźną tendencję malejącą. Tendencję taką obserwuje się w całym kraju, choć nasilenie zjawiska jest zróżnicowane w skali województw. Zobowiązania samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej nadzorowanych przez Ministerstwo Zdrowia w województwie zachodniopomorskim stanowią ok. 3% zadłużenia wszystkich jednostek w kraju, a jego poziom już w 2005 roku obniżył się o ok. 12% w stosunku do stanu z roku poprzedniego (w kraju – 14%). Na koniec 2007 roku dynamika zadłużenia w stosunku do roku poprzedniego wyniosła już tylko 56,3% (a w stosunku do 2005 r. obniżyła się o 56%). Największe zadłużenie generują zakłady wojewódzkie (41%), powiatowe (32%) i kliniki podległe uczelniom medycznym (13%), choć i w nich dynamika zadłużenia osiągnęła poziom 80–85% stanu z roku poprzedniego. Jednocześnie ok. 30% spzoz w województwie zachodniopomorskim w ogóle nie wykazuje zadłużenia.
Wieloletnie narastające zadłużenia publicznych zakładów opieki zdrowotnej spowodowało wiele przyczyn: limitowanie liczby świadczeń i brak zapłaty za świadczenia wykonane ponad limit, brak stabilnych, jednolitych zasad kontraktowania i rozliczania świadczeń przez NFZ oraz regulacji prawnych w zakresie systemu ubezpieczenia zdrowotnego i zakładów opieki zdrowotnej, brak skutecznych mechanizmów zarządzania i nadzoru organów założycielskich, wzrost kosztów utrzymania (dostaw wody, prądu, gazu, stawek podatków lokalnych, cen leków i materiałów, stawek za usługi, np. transportowe), nieefektywne wykorzystanie łóżek w szpitalach (nadmiar), pokrywanie kosztów restrukturyzacji zatrudnienia ze środków przeznaczonych na opiekę zdrowotną.
Zapoczątkowany w 2005 roku spadek zadłużenia nastąpił na skutek wprowadzonych w tymże roku regulacji prawnych (ustawa o pomocy publicznej i restrukturyzacji publicznych zakładów opieki zdrowotnej), które spowodowały restrukturyzację zobowiązań publicznoprawnych (umorzenia), zobowiązań cywilnoprawnych (ugody z wierzycielami, w tym z pracownikami) i umożliwiły uzyskanie pożyczki z Banku Gospodarstwa Krajowego na spłatę zobowiązań (przy spełnieniu określonych warunków) a także dotacji ze środków budżetu państwa przez jednostki niezadłużone.

System ochrony zdrowia w Polsce opiera się na trzech poziomach udzielania świadczeń zdrowotnych: podstawowym, ambulatoryjnym i stacjonarnym. Reprezentujące je podmioty publiczne i niepubliczne działają w formie zakładów opieki zdrowotnej lub praktyk medycznych. Podstawowa i specjalistyczna ambulatoryjna opieka zdrowotna realizowana jest najczęściej przez indywidualne i grupowe praktyki medyczne (w 75–80% niepubliczne). Świadczenia z zakresu stacjonarnej opieki zdrowotnej udzielane są w przeważającej większości przez publiczne zakłady opieki zdrowotnej.

12.2.1. PERSONEL MEDYCZNY

Na koniec roku 2006 liczba lekarzy i pielęgniarek pracujących w Szczecinie wynosiła ogółem 4 947. Oznacza to wzrost liczby zatrudnionych w służbie zdrowia o ok. 1,8% w porównaniu z rokiem 2005 (4 861 zatrudnionych). Odnosząc liczbę lekarzy do liczby ludności, miasto Szczecin na tle kraju wypada korzystnie. Jeśli chodzi o nasycenie kadrą dentystyczną, to wskaźnik dla Szczecin jest wyższy od wskaźnika dla województwa. Relatywnie wysokie nasycenie lekarzami stomatologii w Szczecinie należy wiązać ze zwiększonym popytem na usługi dentystyczne generowanym przez rynek niemiecki i skandynawski. W przypadku pozostałych zawodów medycznych Szczecin plasuje się poniżej średniej krajowej. Szczególnie niskie jest w Szczecinie nasycenie kadrami pielęgniarskimi. Uznaje się, że optymalny wskaźnik pielęgniarek przypadający na 1 000 mieszkańców wynosi 8. W województwie zachodniopomorskim wskaźnik ten wynosi 4,17, a w samym Szczecinie 6,77, jest zatem niższy od optymalnego i od wskaźnika dla Polski wynoszącego 7,18.

W Szczecinie w 2006 roku prawie 75% lekarzy zatrudnionych było w zakładach publicznych, a dla co piątego lekarza podstawowym miejscem pracy był zakład niepubliczny. Gabinety prywatne jako główne miejsce pracy podaje zaledwie 5% lekarzy. W odniesieniu do roku 2005 wzrósł odsetek zatrudnionych w publicznej służbie zdrowia – kosztem sektora niepublicznego. W przypadku lekarzy dentystów zatrudnienie w sektorze publicznym utrzymuje się na stałym poziomie ok. 20% przy jednocześnie niewielkim spadku zatrudnienia w zakładach niepublicznych i silnym wzroście zatrudnienia w gabinetach prywatnych. W przypadku pielęgniarek i położnych podstawowym miejscem pracy dla ponad 85% z nich jest sektor publiczny.

W 2006 roku odnotowano niewielki, w porównaniu z rokiem 2005, wzrost zatrudnienia kadry medycznej w podstawowej opiece zdrowotnej. Dotyczy on głównie lekarzy specjalistów oraz pielęgniarek. Nie zmienił się stan zatrudnienia lekarzy pediatrów, a niewielką tendencję spadkową odnotowano w liczbie lekarzy rodzinnych.
Jeśli chodzi o wskaźnik lekarzy specjalistów pracujących w poradniach specjalistycznych w Szczecinie, to w 2006 roku odnotowano niewielki wzrost, mierzony zarówno liczbą bezwzględną zatrudnionych lekarzy, jak i wskaźnikiem na 10 tys. ludności. Tendencja wzrostowa dotyczyła także liczby lekarzy dentystów.
W 2006 roku zmianie uległa struktura zatrudnienia lekarzy w szpitalach na korzyść pracy w niepełnym wymiarze godzin. Liczba pełnozatrudnionych na etatach spadła o 85 osób. W przypadku średniego personelu medycznego odnotowano niewielki wzrost zatrudnienia w szpitalach pielęgniarek i położnych, przy czym liczba pielęgniarek zatrudnionych na pełnym etacie spadła o 6,5%, a liczba położnych wzrosła o 1,2%.

Na niedobór kadry pielęgniarskiej i położniczej w Szczecinie, podobnie jak w całym regionie i kraju wpływ ma migracja zarobkowa tych grup zawodowych. Trudno jednoznacznie ocenić skalę tego zjawiska, jednakże w kontekście trendów demograficzno-epidemiologicznych (starzenie się społeczeństwa) i wzrastającego zapotrzebowania na opiekę długoterminową i opiekuńczo-pielęgnacyjną może stać się ono niebawem istotnym problemem.

12.2.2. AMBULATORYJNA OPIEKA ZDROWOTNA

Ambulatoryjna opieka zdrowotna obejmuje:

• podstawową opiekę zdrowotną, czyli świadczenia zdrowotne z zakresu medycyny ogólnej, rodzinnej, chorób wewnętrznych i pediatrii, udzielanych przez lekarza pierwszego kontaktu, pielęgniarki i położne;
• specjalistyczną opiekę zdrowotną, czyli świadczenia zdrowotne udzielane przez lekarza specjalistę we wszystkich dziedzinach medycyny oraz przez lekarza dentystę.

Według rejestru Zakładów Opieki Zdrowotnej na koniec roku 2006 w Szczecinie działało 261 jednostek zakładów opieki zdrowotnej o charakterze ambulatoryjnym, dysponujących 1 814 komórkami organizacyjnymi (o 6% więcej w stosunku do roku 2005). Na 10 tys. mieszkańców wskaźnik wynosił 43,7. Dla porównania w tym samym czasie wskaźnik dla województwa wynosił 31, a dla kraju 26,3.
Leczenie w zakresie podstawowej opieki zdrowotnej na koniec 2006 roku oferowało 238 komórek organizacyjnych, jest to wzrost o 10% w stosunku do roku 2005. Liczba ta nie obejmuje prywatnych praktyk lekarskich oraz dentystycznych.
W ramach podstawowej opieki zdrowotnej świadczonej dla najmłodszych mieszkańców Szczecina w 2006 roku wykonano 34 372 porad lekarskich, a 83,8% dzieci zdrowych do pierwszego miesiąca życia objęto domowymi wizytami lekarskimi. Średnia dla województwa wyniosła w tym samym czasie 74%. W 2006 roku liczba porad udzielonych dzieciom zdrowym zwiększyła się o 2,5% w porównaniu z rokiem 2005.
W populacji pacjentów dorosłych, leczonych w poradniach lecznictwa podstawowego, zdecydowanie wzrosła wykrywalność chorób układu krążenia. Wskaźniki na 10 tys. mieszkańców dotyczące osób z tymi schorzeniami w roku 2006 są wysokie i ciągle rosnące. Dotyczy to również chorób nowotworowych, choć tu wskaźnik odnoszący się do osób, u których stwierdzono schorzenie po raz pierwszy w 2006 roku rośnie zdecydowanie wolniej niż w przypadku chorób serca. Podobny wskaźnik na 10 tys. mieszkańców w wieku powyżej 18 lat a dotyczący choroby cukrzycy utrzymuje się na stałym poziomie i wynosi ok. 45.

W 2006 roku odnotowano nieznaczny wzrost liczby porad specjalistycznych ogółem udzielonych mieszkańcom Szczecina, głównie w specjalnościach zabiegowych jak chirurgia, a także w innych, poza interną, specjalnościach zachowawczych. Spadła natomiast liczba porad udzielonych przez lekarzy chorób wewnętrznych oraz chorób psychicznych i uzależnień. Wyraźna tendencja spadkowa, bo aż o 14%, dotyczy porad udzielnych w ramach opieki nad matką i dzieckiem.

W końcu roku 2006 leczenie stomatologiczne oferowało dla szczecinian 521 poradni i gabinetów, co stanowiło 12,5 jednostek na 10 tys. mieszkańców. Jest to bardzo dobry wynik na tle województwa (5,6) oraz kraju (3,9). W porównaniu z rokiem 2005 w Szczecinie przybyło 26 gabinetów oraz poradni dentystycznych, co stanowi wzrost o 5,2%.
W ramach opieki stomatologicznej nad dziećmi i młodzieżą szkolną w poradniach, które podpisały umowy z NFZ w roku 2006 w Szczecinie opieką zostało objętych 14 555 pacjentów, z czego 12 065 zbadano w ramach leczenia planowanego (przebadano 89,9% ogólnie objętych opieką, dla województwa wskaźnik ten wyniósł 46,1%). W ramach szkolnej opieki stomatologicznej udzielono 21 156 porad, co stanowi 2 717 porad na 10 tys. mieszkańców Szczecina uczęszczających do szkół (dla województwa wskaźnik ten wyniósł 2 220 porad na 10 tys. uczniów). Opieka stomatologiczna nad dziećmi i młodzieżą jest w Szczecinie relatywnie bardziej intensywna.

12.2.3. OPIEKA STACJONARNA

W 2006 roku w Szczecinie funkcjonowało 11 szpitali dysponujących 4 291 łóżkiem (104,9 na 10 tys. mieszkańców). Oznacza to minimalny wzrost liczby łóżek względem roku 2005, w którym dysponowano 4 119 łóżkami. Średnie wykorzystanie łóżek liczone w dniach wyniosło w 2006 roku 259,4 dni (71,1%) i było nieco lepsze od średniej dla województwa wynoszącej 244,4 dni (67,0%). Średni czas pobytu chorego w szpitalu w roku 2006 uległ nieco skróceniu wobec poprzedniego okresu i wyniósł 7 dni (2005 – 7,1 dni), ale był wyższy niż analogiczny wskaźnik dla całego woj. zachodniopomorskiego (6,5), niższy zaś od wskaźnika dla Polski (8,0).
Szpitale ogólne zarejestrowały w 2006 roku 130 070 przyjęć pacjentów. Na jedno łóżko przypadało 37,1 przyjęć do szpitala w ciągu roku. Wskaźnik ten uległ nieznacznej poprawie, gdyż dla roku 2005 liczba przyjęć wynosiła 128 468 pacjentów (36,6 leczonych na jedno łóżko w ciągu roku).
Największą liczbą łóżek dysponowały oddziały: psychiatryczne, położniczo-ginekologiczne, pediatryczne, chirurgii ogólnej, onkologiczne i kardiologiczne. Koresponduje to z dużą liczbą pacjentów leczonych na tych oddziałach. Wskaźnik leczonych na jedno łóżko na tych oddziałach wahał się od 40 do 54. Wysoki wskaźnik leczonych w ciągu roku przypadających na jedno łóżko notowany był w 2006 roku również na oddziałach okulistycznych (54) i urologicznych (73). Najlepsze wykorzystanie łóżek rzędu 80–90% zarejestrowano na oddziałach: chorób wewnętrznych, geriatrycznych, przewlekle chorych, onkologicznych, rehabilitacyjnych, chirurgii klatki piersiowej, kardiochirurgicznych i neurochirurgicznych. Najsłabsze natomiast, rzędu 20–40%, na oddziałach nefrologicznych i okulistycznych. Nieco lepsze wykorzystanie było na oddziałach: dermatologicznych, intensywnej terapii, pulmonologii, chorób zakaźnych, pediatrycznych, ginekologii, chirurgii ogólnej i chirurgii szczękowo-twarzowej. Wskaźnik wykorzystania łóżek wyniósł tam 50–63%.
Bardzo intensywne wykorzystanie łóżek zaobserwowano na oddziałach psychiatrycznych i leczenia uzależnień – ponad 100%. Na oddziałach tego typu występuje również relatywnie długi średni czas pobytu pacjenta – ponad 30 dni na oddziałach psychiatrycznych i 13 dni na oddziałach leczenia uzależnień. Relatywnie długi czas pobytu notowany był również na oddziałach: geriatrycznych, dla przewlekle chorych, gruźlicy i chorób płuc, reumatologicznych, rehabilitacyjnych oraz chirurgii klatki piersiowej. Z kolei najkrótszy średni czas pobytu, rzędu 4–6 dni, występował na oddziałach: chorób wewnętrznych, kardiologicznych, onkologicznych, intensywnej terapii, pediatrycznych, ginekologiczno-położniczych oraz na oddziałach zabiegowych, jak chirurgii ogólnej, chirurgii onkologicznej, kardiochirurgii, neurochirurgii, chirurgii szczękowo-twarzowej i transplantologii. Szczególnie krótki średni czas pobytu notowany był na oddziałach okulistycznych i urologicznych – poniżej 3 dni.
Średnie wykorzystanie łóżek w Szczecinie wahało się w zależności od oddziału. Dla większości specjalności wskaźnik ten nie był satysfakcjonujący. Oznacza to, że utrzymywane są zasoby łóżkowe, które w związku z niskim stopniem ich wykorzystania stanowią nieekonomiczny koszt funkcjonowania jednostek opieki zdrowotnej.
W stacjonarnej opiece zdrowotnej w Szczecinie występuje konieczność przekształceń oddziałów o niskim stopniu wykorzystania w oddziały dzienne, głównie chirurgii jednego dnia. Szacuje się, że w szczecińskich szpitalach w puli łóżek opieki krótkoterminowej na opiekę dzienną przypada około 3%, podczas gdy w rozwiniętych krajach Unii Europejskiej na potrzeby oddziałów tego typu przeznacza się 20–30% wszystkich łóżek danego zakładu opieki zdrowotnej.
W Szczecinie, podobnie jak w całej Polsce, na oddziałach intensywnej opieki medycznej odsetek łóżek tego typu jest bardzo niski i wynosi niecałe 2%, podczas, gdy analogiczne dane dla krajów UE mówią o 10–12%.
Konfrontując wskaźnik wykorzystania łóżek szpitalnych na poszczególnych oddziałach z typami chorób notowanych z dużą częstotliwością w Szczecinie, należy stwierdzić, że istnieje potrzeba zwiększenia liczby miejsc na oddziałach onkologicznych, kardiochirurgicznych i psychiatrycznych. Poza tym w Szczecinie można zaobserwować prawidłowości charakterystyczne dla całego kraju. W szczególności brak jest właściwych proporcji pomiędzy opieką długo- i krótkoterminową. Występuje nadmiar łóżek o charakterze krótkoterminowym (głównie pediatrycznych, ginekologii, położnictwa, leczenia chorób zakaźnych) przy brakach zasobowych w zakresie alternatywnych form opieki i leczenia, tj. oddziałów i stacjonarnych jednostek opieki długoterminowej, oddziałów i zakładów opieki paliatywnej oraz zakładów opiekuńczo-leczniczych i pielęgnacyjno-opiekuńczych a także długoterminowej opieki domowej. Według wytycznych Ministerstwa Zdrowia 2% zasobów opieki stacjonarnej powinno być przeznaczonych na potrzeby stacjonarnej opieki paliatywnej, tymczasem w Szczecinie na ten cel przeznacza się 0,5% wszystkich zasobów łóżkowych.

Corocznie tygodnik „Wprost” opracowuje ranking szpitali zapewniających najlepszą opiekę medyczną oraz legitymujących się najlepszymi efektami w leczeniu poszczególnych schorzeń. W 2006 roku spośród szczecińskich szpitali wyróżnione zostały: Klinika Okulistyki Szpitala Klinicznego Nr 2 PAM (6. miejsce w Polsce), Klinika Urologii Szpitala Klinicznego Nr 2 PAM (8. miejsce), Odziały Psychiatryczne Samodzielnego Publicznego Specjalistycznego ZOZ Zdroje (13. miejsce), Klinika Kardiochirurgii Szpitala Klinicznego Nr 2 PAM (13. miejsce), Klinika Kardiologii Szpitala Klinicznego Nr 2 PAM (19. miejsce) i Oddział Internistyczno-Kardiologiczny Wojewódzkiego Szpitala Zespolonego (22. miejsce).
Pierwszym miejscem w Polsce w ramach chirurgii plastycznej wyróżniono Aesthetic Med Prywatne Centrum Chirurgii Plastycznej w Szczecinie. Na dwunastym miejscu w tej dziedzinie znalazła się również szczecińska placówka – NZOZ Artplastica Klinika Chirurgii Plastycznej.

12.2.4. POMOC DORAŹNA

Wojewódzka Stacja Pogotowia Ratunkowego w Szczecinie działa w ramach systemu powszechnego ratownictwa medycznego. Jej zadaniem jest udzielanie całodobowej wyjazdowej pomocy doraźnej mieszkańcom Szczecina. W 2007 roku, podobnie jak w latach poprzednich, pomoc oferowana była w dwóch filiach za pomocą 7 karetek specjalistycznych i 7 wypadkowych. Szczecin odnotował w 2006 roku jeden z najwyższych wskaźników wyjazdów do zachorowań na 1 tys. mieszkańców, który wyniósł 106,5, przy średniej dla województwa 79,5. Oznacza to bardzo duże obciążenie służb ratownictwa medycznego. Ogółem w Szczecinie w 2006 roku odnotowano 52 699 interwencji zespołów ratownictwa medycznego, w tym 43 571 do zachorowań oraz 8 288 do wypadków. W 2007 roku nastąpiła wyraźna tendencja spadkowa w liczbie odnotowanych interwencji – wykonano 45 539 wyjazdów, w tym 7 837 wyjazdów do wypadków.
24 godzinne pogotowie medyczne zapewnia również Falck Medycyna. Usługi wykonywane są przez zespół, w skład którego wchodzą: lekarz systemu, ratownik medyczny oraz kierowca. Czas dojazdu jest nie dłuższy niż 15 minut. Falck dysponuje nowoczesnymi karetkami reanimacyjnymi. W 2006 r. zespoły Ratownictwa Falck Medycyna odnotowały 8 578 interwencji na terenie Szczecina, w tym 123 do wypadków. W 2007 roku nastąpiła tendencja wzrostowa w udzielaniu pomocy – zespoły ratownictwa interweniowały 9 574 razy, w tym do 140 wypadków.
Szczególną formą udzielania pomocy doraźnej jest Szpitalny Oddział Ratunkowy (SOR), czyli jednostka organizacyjna szpitala i systemu ratownictwa medycznego podejmująca medyczne działania ratownicze w warunkach szpitalnych. Jej celem jest ratowanie osób w stanie zagrożenia życia niezależnie od przyczyny, stabilizacja wstępna, diagnostyka i leczenie z powodu nagłych zachorowań, udzielanie świadczeń zdrowotnych poszkodowanym w wypadkach masowych i katastrofach, zabezpieczenie i przygotowanie do transportu chorych do innych specjalistycznych szpitali.
SOR-y tworzone są w szpitalach dysponujących odpowiednim zapleczem diagnostycznym i leczniczym. W Szczecinie na koniec roku 2007 działały dwa Szpitalne Oddziały Ratunkowe:

• SOR dla Dzieci w Samodzielnym Publicznym Zakładzie Opieki Zdrowotnej nad Dzieckiem i Młodzieżą przy ul. Św. Wojciecha;
• SOR w Samodzielnym Publicznym Szpitalu Klinicznym nr 1 przy ul. Unii Lubelskiej.

Obecnie działa dodatkowo SOR w Samodzielnym Publicznym Wojewódzkim Szpitalu Zespolonym przy ul. Arkońskiej, a w budowie znajduje się kolejny w Specjalistycznym Szpitalu im. A. Sokołowskiego (Szczecin-Zdunowo). Planuje się również uruchomienie oddziału w 109. Szpitalu Wojskowym z Przychodnią przy ul. Piotra Skargi.
Warto zaznaczyć, że wyspecjalizowane w zakresie udzielania świadczeń zdrowotnych niezbędnych do ratownictwa medycznego odziały intensywnej terapii, kardiologiczne, chirurgiczne, ortopedyczne, neurologiczne, neurochirurgiczne niemal wszystkich szpitali w Szczecinie (za wyjątkiem SP Wojewódzkiego Zakładu Gruźlicy i Chorób Płuc) współpracują w tym zakresie z systemem państwowego ratownictwa medycznego.

12.2.5. HOSPICJA

Fundacja Zachodniopomorskie Hospicjum dla Dzieci
Fundacja Zachodniopomorskie Hospicjum dla Dzieci jest organizacją pozarządową posiadającą status organizacji pożytku publicznego, powstałą w 2005 roku jako zespół specjalistycznej opieki paliatywnej dla ciężko, nieuleczalnie chorych dzieci ze Szczecina i regionu (w promieniu 100 km od Szczecina). Hospicjum zatrudniało w latach 2006 – 2007 ogółem 20 osób, w tym: 7 lekarzy, 7 pielęgniarek, prawnika socjalnego, 3 rehabilitantów, psychologa i kapelana (wolontariusza).
Hospicjum współdziałało z klinikami i oddziałami chorób dzieci w Szczecinie. Dzieci korzystały z bezpłatnej wypożyczalni specjalistycznego sprzętu medycznego. Poza pomocą medyczną i duchową Fundacja opiekowała się zdrowym rodzeństwem oraz rodziną zapewniając wsparcie socjalne, organizując spotkania integracyjne i wyjazdy kolonijne. Fundacja objęła swoją opieką w latach 2006 – 2007 95 dzieci, w tym 49 ze Szczecina.

Hospicjum św. Jana Ewangelisty w Szczecinie ul. Pokoju 77
Hospicjum św. Jana Ewangelisty w Szczecinie jest Niepublicznym Zakładem Opieki Zdrowotnej obejmującym swą działalnością trzy jednostki: hospicjum stacjonarne, hospicjum domowe i poradnię medycyny paliatywnej. W latach 2006 – 2007 Hospicjum zatrudniało 46 osób personelu, dodatkowo posługę wykonywało ponad 400 wolontariuszy. Zasadnicze działania Hospicjum w roku 2006 i 2007 przedstawiały się następująco:

• Opieka stacjonarna, domowa i ambulatoryjna nad chorymi, która objęła w 2006 roku 776 osób i w 2007 roku 805 osób.
• Opieka nad rodzinami chorych – hospicjum zapewniło ponad 500 rodzinom chorych pomoc duchową, socjalną i materialną oraz wsparcie psychologiczne.
• Opieka nad rodzinami w żałobie – pomocą tą zostało objętych ponad 300 rodzin.
• Edukacja i kształcenie – 6 lekarzy rozpoczęło i kontynuowało w Hospicjum specjalizację z medycyny paliatywnej, a jeden z lekarzy specjalizujących się odbywał w Hospicjum etat rezydencki, zorganizowano 2 kursy z medycyny paliatywnej dla około 180. osób, kilkumiesięczne szkolenia dla kilkudziesięciu wolontariuszy, szkolenia dla asystentów osoby niepełnosprawnej oraz praktyki dla ponad 300. studentów PAM.

Fundacja Dom Hospicyjny – Hospicjum św. Jana Ewangelisty
Fundacja nie zatrudnia żadnej osoby. Zadania związane z realizacją celów statutowych organizacji wykonują wolontariusze. Działalność Fundacji jako pomoc charytatywna i humanitarna na rzecz osób dotkniętych chorobą nowotworową i ich rodzin objęła w roku 2006 i 2007 następujące działania:

• Informacja i formacja – przeprowadzona została doroczna, ogólnopolska akcja „Pola Nadziei” w sześciu szczecińskich supermarketach. Celem tej akcji jest propagowanie idei opieki nad osobami chorymi i umierającymi na chorobę nowotworową oraz informowanie o działalności hospicjów. Akcji towarzyszy również zbiórka pieniędzy na rzecz hospicjów. Rozdanych zostało 50 000 ulotek informujących o działalności Hospicjum i Akademii Walki z Rakiem oraz około 45 000 żonkili, będących międzynarodowym symbolem nadziei. W roku 2006 zebrano kwotę 39 243 zł a w 2007 roku kwotę 38 650 zł.
• Pomoc chorym i rodzinom – w 2006 roku Fundacja we współpracy z Hospicjum otworzyła Akademię Walki z Rakiem, udzielającej wielostronnej, bezpłatnej pomocy chorym na chorobę nowotworową i ich rodzinom w początkowej fazie choroby nowotworowej. Akademia w 2006 roku objęła opieką 142 osoby, a w roku 2007 około 100 osób. Fundacja zrealizowała zadania publiczne: rehabilitacja ruchowa osób poddanych opiece paliatywnej oraz udzielanie wsparcia psychologicznego osobom w okresie terminalnym, ich rodzinom w trakcie opieki i żałobie na terenie miasta Gminy Szczecin – prowadzenie grup wsparcia i pomocy indywidualnej.
• Ponadto przez cały rok odbywały się spotkania grupy wsparcia dla osób i rodzin w żałobie. W spotkaniach uczestniczyło za każdym razem od 40 do 80 rodzin. W ciągu roku pomocą tą zostało objętych ponad 150 rodzin. W 2006 i 2007 roku zorganizowano Dzień Dziecka i imprezę Mikołajkową dla dzieci osieroconych. W 2007 roku Fundacja ufundowała dzieciom osieroconym wyprawki do szkoły.
• Opiekę paliatywną dla pacjentów w stanach terminalnych zapewniają również:
• Poradnia Medycyny Paliatywnej prowadzona w ramach Zachodniopomorskie Centrum Onkologii w Szczecinie wraz z Hospicjum domowym. Poradnia na koniec roku 2007 zatrudniała 15 lekarzy, 10 pielęgniarek, psychologa, 2 fizjoterapeutów i pracownika socjalnego. W ramach swojej działalności udzieliła w 2007 roku 10 900 porad oraz objęła opieką domową 624 pacjentów.
• NZOZ Amimed.

12.2.5. APTEKI

Sieć placówek służby zdrowia uzupełniają apteki i punkty apteczne zaopatrujące ludność w leki i środki medyczne. W Szczecinie w roku 2006 działały 133 apteki oraz 3 punkty apteczne zatrudniające łącznie 687 pracowników w tym 212 z wykształceniem wyższym (magistrów farmacji). Na jedną aptekę przypadało 3,1 tysiąca mieszkańców. Wskaźnik dla Szczecina jest na tle regionu relatywnie nieco niższy, odwrotnie niż w stosunku do innych miast Polski. W całym województwie zachodniopomorskim jedna apteka przypadała średnio na 4,0 tys. mieszkańców. W Bydgoszczy, Wrocławiu, Opolu, Krakowie wskaźnik wynosił 2,5.

12.2.6. KRWIODAWSTWO

Głównym celem działalności Regionalnego Centrum Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa w Szczecinie jest pobieranie krwi i jej składników od zakwalifikowanych dawców, preparowanie krwi i jej składników zaspokajających określone terapeutyczne zapotrzebowanie zgodne ze wskazaniami lekarskimi, zaopatrywanie zakładów opieki zdrowotnej w krew i jej składniki oraz produkty krwiopochodne, a także wytwórni farmaceutycznych w osocze krwi. Ponadto RCKiK w Szczecinie sprawuje specjalistyczny nadzór i prowadzi szkolenia w dziedzinie krwiodawstwa i krwiolecznictwa. Stan zatrudnienia pracowników to odpowiednio: w 2006 roku 127 osób, a w 2007 roku 135 osób.
Liczba krwiodawców wyniosła na koniec 2007 roku 8 792 osoby. Stanowi to wzrost w stosunku do roku 2006 o 7,6% a w porównaniu do 2005 liczba ta wzrosła o 48,7%.

12.2.7. ŻŁOBKI

Liczba żłobków w Szczecinie w 2007 r wynosiła 7 oddziałów filialnych z łącznym limitem 600 miejsc i na przestrzeni ostatnich lat pozostaje bez zmian. W ostatnich latach zapotrzebowanie na miejsce w żłobkach znacznie wzrosło. Brakuje około 200 miejsc we wszystkich grupach wiekowych. Największe zapotrzebowanie na miejsca opieki żłobkowej dotyczy całego Śródmieścia i Pogodna w dzielnicy Zachód. Ponadto w tego typu placówkach powinno przypadać 3 metry kwadratowe na jedno dziecko, a przypada 1,53 metra. Z prognoz demograficznych wynika, że dzieci w wieku żłobkowym będzie przybywało w ciągu następnych lat. Miasto może więc stanąć przed poważnym problemem.

12.2.8. DZIAŁANIA MIASTA W ZAKRESIE OPIEKI ZDROWOTNEJ

Zadania własne Miasta (gminy i powiatu) w zakresie opieki zdrowotnej zgodnie z obowiązującymi przepisami ograniczają się do:

• opracowywania i realizacji oraz oceny efektów programów zdrowotnych wynikających z rozpoznanych potrzeb zdrowotnych i stanu zdrowia mieszkańców gminy;
• inicjowania i udziału w wytyczaniu kierunków przedsięwzięć lokalnych zmierzających do zaznajamiania mieszkańców z czynnikami szkodliwymi dla zdrowia oraz ich skutkami;
• przekazywania marszałkowi województwa informacji o realizowanych na terenie powiatu programach zdrowotnych;
• inicjowania, wspomagania i monitorowania działań lokalnej wspólnoty samorządowej w zakresie promocji zdrowia i edukacji zdrowotnej prowadzonych na terenie powiatu;
• pobudzania działań na rzecz indywidualnej i zbiorowej odpowiedzialności za zdrowie i na rzecz ochrony zdrowia.

Jak wynika z przedstawionych powyżej informacji, sytuacja w funkcjonowaniu służby zdrowia w latach 2006 – 2007 w Szczecinie poprawiła się. Podobnie jak w całej Polsce nastąpiło znaczne obniżenie poziomu zadłużenia publicznych placówek służby zdrowia, choć nadal borykają się one z problemami finansowymi. Ograniczone są przede wszystkim możliwości inwestowania w zdekapitalizowaną już bazę sprzętową, co rodzi konieczność zwiększenia kosztów na jej remonty.

Dużym problemem jest nadal utrudniony dostęp pacjentów do bezpłatnej specjalistycznej opieki zdrowotnej, co często wymusza na pacjentach konieczność korzystania z odpłatnych wizyt i badań. W wielu jednak przypadkach takie rozwiązanie jest nieosiągalne z uwagi na to, że dużą część pacjentów stanowią osoby starsze (emeryci, renciści) o ograniczonych możliwościach finansowych, dla których dużym problemem są również wysokie ceny leków. Wg danych firmy badawczej SMG/KRC w okresie od marca 2006 do marca 2007 szczecinianin wydał 743 zł na prywatne leczenie. Stanowi to kwotę dwa i pół razy większą niż wydaje przeciętny Polak i tylko jedną trzecią mniej niż mieszkaniec regionu. W ciągu roku z prywatnych usług medycznych korzystało 30% Polaków powyżej 15. roku życia, szczecinian – 55%. Najczęściej wydawaliśmy prywatne pieniądze na stomatologa (41%), lekarza specjalistę (38%), lekarza pierwszego kontaktu (23%) i badania diagnostyczne (21%). Wydłużenie okresu oczekiwania na wizytę u specjalisty i postawienie diagnozy powoduje w efekcie znaczne podwyższenie kosztów leczenia. Długi czas oczekiwania na poradę charakterystyczny jest dla poradni okulistycznych, kardiologicznych, kardiochirurgicznych, alergologicznych, endokrynologicznych, immunologicznych, chorób naczyń i osteoporozy. Największa liczba pacjentów oczekuje na świadczenia szpitalne na oddziałach okulistycznych i chirurgii urazowo-ortopedycznej (w woj. zachodniopomorskim 357 dni – najdłużej w kraju). Pod tym względem wyróżniają się również oddziały chirurgii ogólnej, naczyniowej, plastycznej, oddziały kardiologiczne, reumatologiczne i otolaryngologiczne. Długo trzeba czekać również (od 5 miesięcy do ponad roku) na leczenie terapeutyczne WZW typu B lub C, leczenie stwardnienia rozsianego i przewlekłej białaczki szpikowej. Nie lepiej wygląda sytuacja w zakresie rehabilitacji czy opieki długoterminowej (w Szczecinie zapewnianej jedynie przez Szpital Miejski).

Kolejnym, nie rozwiązanym dotychczas problemem jest niedostateczna liczba szpitalnych oddziałów ratunkowych – na jeden SOR nie powinno przypadać więcej niż 100–130 tys. mieszkańców.

12.3. Miejski Program Profilaktyki i Promocji Zdrowia

Corocznie aktualizowany Miejski Program Profilaktyki i Promocji Zdrowia kierowany jest bezpośrednio do wszystkich mieszkańców Szczecina. Programy na lata 2006 i 2007 w dużej mierze koncentrowały się na zaspokajaniu potrzeb zdrowotnych różnych grup odbiorców. Ze względu na zmieniające się wraz z wiekiem potrzeby wszystkie działania podzielono na 2 duże grupy odbiorców.

Współrealizatorami Miejskiego Programu Profilaktyki i Promocji Zdrowia były:

• jednostki organizacyjne Miasta Szczecin wykonujące zadania w zakresie realizacji programu,
• organizacje pożytku publicznego i organizacje pozarządowe,
• jednostki organizacyjne posiadające status Zakładów Opieki Zdrowotnej,
• jednostki organizacyjne województwa zachodniopomorskiego.

W latach 2006 – 2007 Samorząd Województwa Zachodniopomorskiego realizował programy profilaktyczne dotyczące profilaktyki chorób nowotworowych, chorób układu krążenia, chorób przewlekłych w tym cukrzycy i astmy oraz profilaktyki AIDS. Wszystkie programy adresowane do mieszkańców całego województwa, w tym mieszkańców Szczecina uzupełniały działania Miejskiego Programu Profilaktyki i Promocji Zdrowia.
Zwiększenie środków finansowych z 550 tys. zł w 2006 r. do 1 mln zł w 2007 r. umożliwiło uczestnictwo w programach większej ilości mieszkańców, zostały zaszczepione przeciw grypie wszystkie chętne osoby powyżej 65. roku życia (w sumie 4 811 osób). Nastąpiło również ukierunkowanie polityki w zakresie profilaktyki i promocji zdrowia na realizację wieloletnich programów skierowanych do dużej grupy odbiorczej.
 

12.4. Gminny Program Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych

Do kompetencji Rady Gminy należy coroczne uchwalanie Gminnego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych. Dokument ten stanowi lokalny katalog zadań w zakresie przeciwdziałania alkoholizmowi i przemocy w rodzinie.
Program realizowany był poprzez zwiększenie dostępności pomocy terapeutycznej i rehabilitacyjnej dla osób uzależnionych od alkoholu, udzielanie rodzinom, w których występują problemy alkoholowe pomocy psychologicznej i prawnej, a w szczególności ochrony przed przemocą, prowadzenie profilaktycznej działalności informacyjnej i edukacyjnej głównie dla dzieci i młodzieży oraz wspomaganie działalności instytucji, stowarzyszeń i osób fizycznych, służących rozwiązywaniu problemów alkoholowych.
Program sfinansowano w kwocie:

• w 2006 roku − 6 002 898 zł,
• w 2007 roku − 6 054 040 zł.

Środki przeznaczone na przeciwdziałanie alkoholizmowi (tzw. fundusz alkoholowy) stanowią dochód gminy z tytułu zezwoleń na detaliczną sprzedaż alkoholu.
Wykonawcami programu były jednostki organizacyjne Gminy Miasto Szczecin oraz organizacje pozarządowe i pożytku publicznego. GPPiRPA w latach 2006 − 2007 został zrealizowany w postaci następujących działań:

• kooperacja z instytucjami i organizacjami pozarządowymi polegająca na zlecaniu zadań z zakresu przeciwdziałania alkoholizmowi i przemocy w rodzinie;
• współpraca z instytucjami i organizacjami pozarządowymi w kraju, województwie zachodniopomorskim i na terenie Szczecina – w 2006 roku organizacjom pozarządowym zlecono realizację zadań na kwotę 2 622 419 zł, a w 2007 na kwotę 2 416 313 zł;
• prowadzenie kampanii społecznych na rzecz ograniczenia negatywnych skutków dysfunkcji społecznych;
• program powszechnej nauki pływania dla dzieci (w cyklu 15 godzinnym) dla 1 100 uczniów – podopiecznych Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie i dzieci z rodzin dysfunkcyjnych; koszt realizacji programu w 2006 roku wyniósł 400 000 zł;
• podniesienie kwalifikacji kadry zatrudnionej w świadczeniu pomocy terapeutycznej uzależnionym, współuzależnionym, dorosłym dzieciom alkoholików, ofiarom i sprawcom przemocy;
• współpraca z masmediami w zakresie przeciwdziałania alkoholizmowi i przemocy w rodzinie.

Kontynuacją zadań prowadzonych na terenie Gminy Miasto Szczecin w latach poprzednich w ramach Gminnego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych jest odrębny dokument – Gminny Program Przeciwdziałania Narkomanii. Koszt GPPN wyniósł:

• w 2006 roku − 428 849 zł,
• w 2007 roku − 530 896 zł.

Środki te stanowiły dochód gminy z tytułu opłat za korzystanie z zezwoleń na sprzedaż detaliczną napojów alkoholowych.
Program corocznie realizowany był poprzez zwiększenie dostępności pomocy terapeutycznej i rehabilitacyjnej dla osób uzależnionych i zagrożonych uzależnieniem, udzielanie pomocy psychologicznej i prawnej rodzinom, w których występują problemy narkomanii, prowadzenie profilaktycznej działalności informacyjnej i edukacyjnej oraz szkoleniowej w zakresie rozwiązywania problemów narkomanii w szczególności dla dzieci i młodzieży, wspomaganie działalności instytucji, stowarzyszeń i osób fizycznych, służącej rozwiązywaniu problemów narkomanii.
Wykonawcami programu były następujące podmioty:

• jednostki organizacyjne Gminy Miasto Szczecin,
• Samodzielny Publiczny Specjalistyczny Zakład Opieki Zdrowotnej „Zdroje”,
• organizacje pozarządowe i pożytku publicznego,
• Regionalne Gremium Doradcze – grupa ekspertów współpracujących z Gminą Miasto Szczecin.

GPPN w latach 2006 − 2007 został zrealizowany w postaci następujących działań:

• kooperacja z instytucjami i organizacjami pozarządowymi, polegająca na zlecaniu zadań z zakresu przeciwdziałania narkomanii na podstawie otwartych konkursów ofert w kwocie ogółem: w 2006 roku 393 269 zł, a w 2007 roku 419 865 zł,;
• współpraca z instytucjami i organizacjami pozarządowymi w kraju, województwie zachodniopomorskim i na terenie Szczecina;
• pozalekcyjne zajęcia sportowe dla uczniów szczecińskich szkół, w tym podopiecznych MOPR;
• podniesienie kwalifikacji kadry realizatorów GPPN i beneficjentów Miasta. W 2007 roku Gmina Miasto Szczecin wzięła udział w konkursie gminnych programów przeciwdziałania narkomanii. Szczecińska grupa opracowała dokument na 2008 r., który znalazł się wśród dwudziestu projektów ocenionych najwyżej pod względem poprawności merytorycznej, spójności wewnętrznej, innowacyjności i jakości uzasadnienia spośród 400 złożonych przez inne gminy. Rezultatem uczestnictwa gminy w tym procesie szkoleniowym jest zaktualizowana diagnoza narkomanii w Szczecinie oraz projekt GPPN na 2008 r.;
• kontynuacja współpracy międzynarodowej w Projekcie Bordernet, finansowanym przez UE;
• współpraca z masmediami w zakresie przeciwdziałania narkomanii;
• opracowanie, wydruk i dystrybucja „Raportu końcowego” z projektu międzynarodowego finansowanego przez Nationale Health Institute USA pt. „Szybka ocena prawa i polityki wobec narkotyków oraz odpowiedź w krajach Europy Centralnej i Wschodniej oraz krajach byłego Związku Radzieckiego”. Projekt był realizowany na terenie i we współpracy z Gminą Szczecin przez Stowarzyszenie na Rzecz Przeciwdziałania Chorobom Zakaźnym w Szczecinie w latach 2005 − 2007. Materiał badawczy posłużył twórcom GPPN do opracowania lokalnej diagnozy problemu narkomanii oraz pierwszej edycji szczecińskiego gminnego programu przeciwdziałania narkomanii na 2006 rok.
  Polityka przeciwdziałania uzależnieniom jest zadaniem, które wymaga stałego uaktualniania danych ilościowych i jakościowych, opracowywania w oparciu o nie diagnozy społecznej problemu, a następnie − adekwatnie do diagnozy − celów i zadań. Zadania przedsięwzięte w realizacji winny być wpisane w strategię lokalną, zbieżne z wojewódzką realizowaną na poziomie Marszałka Województwa i Wojewody Zachodniopomorskiego jak również krajową − czyli wytycznymi jednostek Ministra Zdrowia. W celu przeciwdziałania rutynie warto stale kooperować z organizacjami pozarządowymi zgłaszającymi gminie interesujące inicjatywy własne oraz korzystać z doświadczeń międzynarodowych i bliskości sąsiadujących partnerów niemieckich. Na system przeciwdziałania uzależnieniom oraz minimalizację szkód medycznych, ekonomicznych i społecznych składa się również kooperacja interdyscyplinarna samorządu, wymiaru sprawiedliwości, organów ścigania, tak niezbędna w pracy z człowiekiem z problemem alkoholu, narkotyków czy też przemocy.

12.5. Działania na rzecz osób niepełnosprawnych

Organem właściwym do orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności jest Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Szczecinie, który wydał w 2006 roku 3 957 orzeczeń o niepełnosprawności dla osób powyżej 16. roku życia, spośród których 358 legitymowało się wykształceniem wyższym. W 2007 roku nieco ponad 20% więcej, bo 4 762 osoby otrzymały orzeczenie o niepełnosprawności, w tym 522 z wykształceniem wyższym. Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności wydał również orzeczenia dla dzieci poniżej 16. roku życia:

• w 2006 roku − 545,
• w 2007 roku − 584.

Z każdym rokiem liczba osób niepełnosprawnych wzrasta i stanowi już około 10% mieszkańców Szczecina. Tendencje wzrostowe tłumaczyć można między innymi rozwijającą się techniką (powodującą nasilenie wypadków, zatruć), niszczeniem środowiska naturalnego. Paradoksem może wydawać się, że jedną z przyczyn wzrostu ilości osób niepełnosprawnych jest postęp medycyny ratującej życie ludziom, którzy dawniej umierali a obecnie często wychodzą z choroby lub wypadku.

Na rzecz osób niepełnosprawnych podejmowane są działania w ramach Miejskiego Programu Działań na Rzecz Osób Niepełnosprawnych 2002 − 2015 zatwierdzonego uchwałą Rady Miasta Szczecin w październiku 2002 r. Celem programu jest zwiększenie udziału osób niepełnosprawnych w życiu społecznym i gospodarczym Szczecina i jest on corocznie realizowany poprzez 8 projektów.

Istotnym elementem rehabilitacji kompleksowej jest rehabilitacja zawodowa, która polega na ułatwianiu osobie niepełnosprawnej udziału w życiu zawodowym poprzez uzyskanie i utrzymanie zatrudnienia oraz prowadzenie działalności gospodarczej. Według danych z Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Szczecinie liczba osób niepełnosprawnych, które są zatrudnione na umowę o pracę wynosiła:

• w 2006 roku − 465,
• w 2007 roku − 471.

Na koniec roku 2007 zarejestrowano w Szczecinie 370 osób bezrobotnych niepełnosprawnych (w tym 178 kobiet) oraz 269 osób poszukujących pracy (w tym 119 kobiet). Dla porównania w 2006 liczba zarejestrowanych bezrobotnych osób niepełnosprawnych w Powiatowym Urzędzie Pracy wyniosła 434 osoby (w tym 197 kobiet) i 323 osoby poszukujące pracy (w tym 141 kobiet).
Zadania dotyczące rehabilitacji zawodowej realizowane były ze środków PFRON przez Powiatowy Urząd Pracy. Na ten cel zostały wydatkowane kwoty:

• w 2006 roku − 311 627 zł,
• w 2007 roku − 120 151 zł.

Realizacja zadań z zakresu rehabilitacji zawodowej w znacznym stopniu uzależniona jest od przyznanych środków z Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych na dany rok kalendarzowy oraz od zainteresowania pracodawców i osób niepełnosprawnych.
Powiatowy Urząd Pracy dodatkowo realizował w latach 2006 i 2007 następujące działania:

• doradcy zawodowi PUP przeprowadzili rozmowy doradcze z 105 osobami,
• 11 osób wzięło udział w zajęciach Klubu Pracy,
• wydano 289 osobom skierowania do zatrudnienia,
• 303 bezrobotne osoby podjęły zatrudnienie.

Częścią ogólnego procesu rehabilitacji, według WHO, jest rehabilitacja społeczna, która ma na celu integrację lub reintegrację osoby niepełnosprawnej w środowisko społeczne poprzez udzielanie jej pomocy w przystosowaniu się do wymagań rodziny i środowiska dalszego, przy jednoczesnym usuwaniu ekonomicznych i społecznych barier utrudniających cały proces rehabilitacji. Miasto realizuje powyższy cel w oparciu o umowy podpisane z 27 organizacjami pozarządowymi (wg danych koniec roku 2007 roku) działającymi na rzecz osób niepełnosprawnych. W latach 2006 − 2007 w ramach kontynuacji programu Phare 2002 „Integracja społeczna i zawodowa zagrożonych wykluczeniem dla powiatów i gmin” realizowany był projekt własny gminy „Asystent osobisty osoby niepełnosprawnej”. W omawianym okresie projektem objęto ok. 250, a jego koszt wynosił:

• w 2006 roku – 112 686 zł,
• w 2007 roku – 121 824 zł.

Rehabilitacja społeczna jako znoszenie wszelkich barier utrudniających włączenie się osoby niepełnosprawnej w życie społeczne realizowana była poprzez wiele profesjonalnych działań. W analizowanym okresie kontynuowano utrzymanie mieszkania chronionego dla osób z niepełnosprawnością intelektualną, w 2007 roku ZBiLK wynajął 11 lokali mieszkalnych położonych na parterach budynków. W ramach likwidacji barier w komunikowaniu się i barier technicznych wykonano obniżenie krawężników na 8 przejściach dla pieszych, zbudowano 2 kładki, oraz wykonano remont 7 skrzyżowań. Biuro Obsługi Komunikacyjnej Osób Niepełnosprawnych zakupiło w latach 2006 − 2007 6 specjalistycznych busów. Obecnie tabor liczy 14 samochodów. Gmina Miasto Szczecin wydała 928 kart parkingowych dla osób niepełnosprawnych.

Źródła informacji

1. Dynamika zobowiązań ogółem i wymagalnych samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej w podziale na województwa, Ministerstwo Zdrowia, www.mz.gov.pl,
2. Funkcjonowanie służby zdrowia w Szczecinie w latach 2005-2007, dr hab. Iga Rudawska, Wydział Nauk Ekonomicznych i Zarządzania, Uniwersytet Szczeciński,
3. Informacja Rządu na temat obecnej sytuacji ochrony zdrowia w Polsce, Warszawa, 22 styczeń 2008 r.,
4. Informator Statystyczny Ochrony Zdrowia Województwa Zachodniopomorskiego za 2006 rok,
5. Miasta Wojewódzkie, GUS Warszawa,
6. Plan działania systemu państwowego ratownictwa medycznego województwa zachodniopomorskiego na lata 2008 – 2010, Zachodniopomorski Urząd Wojewódzki, Szczecin 2007,
7. Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Szczecinie,
8. Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności,
9. Rocznik demograficzny 2007, GUS Warszawa,
10. Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210, poz. 2135), tekst ujednolicony z dnia 8 września 2006 r. (Dz. U. Nr 191, poz. 1410),
11. Wprost, Ranking szpitali w Polsce 2006,
12. www.gazeta.pl,
13. www.rejestrzoz.gov.pl ,
14. Wydział Zdrowia i Polityki Społecznej,
15. Zadłużenie samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej , Ministerstwo Zdrowia, Warszawa 2006.