1.3. Flora i fauna Szczecina

Szczecin zaliczany jest do miast o wyjątkowo urozmaiconej i bogatej szacie roślinnej. Łączna powierzchnia zieleni miejskiej wynosi 530,5 ha, w tym:

• parki – 142,5 ha,
• zieleńce – 55,2 ha,
• zieleń uliczna – 138,9 ha,
• cmentarze – 193,9 ha.

Z punktu widzenia między innymi możliwości wypoczynkowych, rekreacyjnych, edukacyjnych największą wartość przedstawiają duże kompleksy zieleni, do których na terenie Szczecina należą: lasy miejskie i państwowe oraz parki.
Lasy miejskie o łącznej powierzchni urządzonej 2 780,2 ha położone są głównie w północnej i południowo-wschodniej części miasta. Podstawowym gatunkiem lasotwórczym jest w nich sosna, drugim co do częstości występowania gatunkiem − dąb, a następnie olsza i buk. Pozostałe gatunki to: brzoza, robinia, modrzew, świerk i grab. Na terenie lasów miejskich znajdują się rośliny i zwierzęta objęte całkowitą lub częściową ochroną (ponad 30 gatunków roślin i ponad 150 gatunków zwierząt). Są one środowiskiem bytowania dzików, saren, jeleni, lisów, jenotów, borsuków, kun, tchórzy, piżmaków oraz zajęcy.
Lasy państwowe na terenie miasta obejmują powierzchnię ponad 2 716,36 ha i podobnie jak lasy miejskie zaliczane są do lasów ochronnych. Są to lasy mieszane. Głównymi występującymi tu gatunkami są sosna i olsza. Obok nich spotyka się dęby, topole, brzozy, robinie, buki, kasztanowce, wierzby, świerki i jesiony.
Lasy to główne zaplecze rekreacyjne dla mieszkańców aglomeracji szczecińskiej i turystów. Obok funkcji rekreacyjnej stanowią bogate źródło wiedzy przyrodniczej.
Na terenie Szczecina znajduje się 16 parków, w tym 15 w gestii Miasta. Są one miejscami spacerowo-wypoczynkowymi. Najpopularniejszym i największym parkiem Szczecina jest Park Kasprowicza (o powierzchni 27,03 ha) założony na początku XX wieku. Położony jest na wzniesieniu i stoku Doliny Niemierzyńskiej ze sztucznie utworzonym jeziorkiem Rusałka. W obrębie parku, pomimo znacznych dewastacji dokonanych po drugiej wojnie światowej, znajduje się jeszcze około 230 gatunków drzew i krzewów, a wśród nich tak cenne i rzadkie okazy jak: dąb biały, klon kolchicki, grujecznik japoński, kasztan jadalny, parocja perska, metasekwoja chińska czy kolwicja chińska.
Drugim co do wielkości jest Park Żeromskiego (o powierzchni 21,97 ha) utworzony na terenie dawnego cmentarza pod koniec XIX wieku. Wśród rodzimych gatunków drzew i krzewów stwierdzono występowanie na jego terenie takich okazów jak: dąb biały, klon kolchicki, kasztan jadalny, grujecznik japoński.
Inne parki usytuowane w różnych zakątkach miasta są znacznie mniejsze, ale stanowią cenne miejsca rekreacyjne dla okolicznych mieszkańców. Obok roślinności rodzimego pochodzenia występują w nich również przedstawiciele cennych gatunków drzew i krzewów wyrosłych głównie samoistnie. Pozostałe parki to: Park Dendrologiczny im. prof. St. Kownasa, Park Brodowski, Park Andersa, Park Powstańców, Park Arkoński, Park Noakowskiego, Park Jasne Błonia, Park przy stawie Brodowskim, Park przy ul. Sąsiedzkiej, Park przy ul. Przodowników Pracy.
Dużym i ciekawym skupiskiem zieleni są cmentarze. Największym z nich jest Cmentarz Centralny spełniający jednocześnie funkcje cmentarne i parkowe, znajduje się w lewobrzeżnej części miasta i zajmuje powierzchnię 168 ha. Na jego terenie występuje 360 gatunków i odmian drzew oraz krzewów. Bardzo dobrze zaaklimatyzowały się tu gatunki północnoamerykańskie. Na szczególną uwagę zasługują okazy rzadko występujących w Polsce i Europie drzew, takich jak dąb zimozielony czy miłorząb dwuklapowy.

W granicach miasta znajduje się też wiele mniejszych elementów zieleni, do których należą zieleńce, w tym zieleń przy budynkach użyteczności publicznej, bulwarach, promenadach. W mieście istnieje 90 zieleńców.
Stan obecny zieleni Szczecina nie jest zadowalający. Wpłynęły na to m.in. zmiany w strukturze komunikacyjnej miasta, rozbudowa osiedli mieszkaniowych, starzenie się roślinności, zanieczyszczenie gruntów i atmosfery. Systematycznie przeprowadzane zabiegi pielęgnacyjne i ochronne przynoszą częściowe efekty, gdyż niektóre drzewa (np. lipy) bardzo źle znoszą wzmożony ruch komunikacyjny i związane z nim zanieczyszczenia oraz hałas.

Miejskie środowisko przyrodnicze, pomimo znaczących dewastacji, stanowi niepowtarzalną wizytówkę Szczecina, decyduje o klimacie miasta, jest cenną atrakcją turystyczną. Chociaż w wielu przypadkach przywrócenie bądź zachowanie historycznej świetności środowiska przyrodniczego leży w interesie miasta, wciąż z mapy Szczecina znikają cenne enklawy zieleni.
Dla ochrony najcenniejszych walorów przyrodniczych utworzone zostały na terenie miasta i na terenach do niego przylegających: rezerwaty, parki krajobrazowe, użytki ekologiczne, zaś szczególnie cenne okazy przyrody żywej i nieożywionej lub ich skupiska zaliczono do pomników przyrody.
Podejmowane działania pielęgnacyjne, ochronne i renowacyjne tylko w niewielkim stopniu poprawiają kondycję i stan środowiska przyrodniczego miasta. Przegrywa ono walkę z ekspansją budownictwa mieszkaniowego i przemysłowego, z narastającym zanieczyszczeniem wód, atmosfery, ziemi, a także ze zwykłą bezmyślnością, ignorancją, zaniedbaniem oraz powszechnym brakiem wiedzy o niepowtarzalnych jego walorach.