1.1. Geografia

Szczecin położony jest w odległości ok. 60 km od morza i 30 km od Zalewu Szczecińskiego. Powierzchnia miasta wynosi 300,83 km2.
Obszar miasta wraz z terenami przyległymi znajduje się w makroregionie Pobrzeża Południowobałtyckiego i obejmuje:

• Wzgórza Warszewskie,
• Dolinę Dolnej Odry,
• Wzgórza Szczecińskie,
• Równinę Goleniowską.

W zachodniej części miasta do najważniejszych form geomorfologicznych należą:

• Wzgórze Warszewskie, wyniesione od ok. 35 do 132 m n.p.m.,
• subglacjalna rynna kopalna o przebiegu południkowym (Tanowo – Pilichowo – Szczecin), głęboko (lokalnie do 100 m) wcięta w starsze podłoże,
• Niecka Niebuszewska, stanowiąca rozległe obniżenie na południowym wschodzie lewobrzeżnej części miasta.

We wschodniej części Szczecina wyróżnia się:

• Wzgórza Bukowe osiągające wysokość 148,4 m n.p.m.,
• Równinę Goleniowską.

Najniżej położonym terenem w Szczecinie jest Międzyodrze – od 0,5 do 0,1 m n.p.m. (pojawiają się niewielkie powierzchnie depresyjne rzędu 0,10 m p.p.m.).

1.1.1. WODY POWIERZCHNIOWE

Głównym elementem systemu hydrograficznego Szczecina jest rzeka Odra dopływająca do miasta dwoma nurtami:

• wschodnim: Odra Wschodnia (Regalica) średniej głębokości ok. 7 m i szerokości ok. 160 m (na odcinku od Widuchowej do Jeziora Dąbie);
• zachodnim: Odra Zachodnia o głębokości od 5 do 10 m i szerokości od 140 do 200 m poniżej Widuchowej. Poniżej Mostu Długiego głębokość jest sztucznie utrzymywana ze względu na konieczność zachowania odpowiedniej głębokości toru wodnego Szczecin – Świnoujście.

Na lewobrzeżnej części miasta długość cieków wynosi ok. 60 km, natomiast na Prawobrzeżu łączna długość cieków wynosi ok. 53 km. Największa sieć kanałów występuje na Międzyodrzu. Wśród zbiorników wód stojących występujących w granicach miasta można wyróżnić: jezioro Dąbie (czwarte pod względem powierzchni w Polsce) i Jezioro Głębokie oraz Jezioro Szmaragdowe, Rusałka, Słoneczne.

1.1.2. WODY PODZIEMNE

W obszarze Szczecina i jego okolic głównym użytkowym piętrem wodonośnym jest piętro czwartorzędowe, niemniej jednak miejscami wydziela się również poziomy: mioceńskie i oligoceńskie oraz piętro kredowe, które nie mają charakteru użytkowego ze względu na słabe parametry hydrauliczne budujących je warstw lub jakość występujących ich obrębie wód podziemnych.
Użytkowe poziomy wód słodkich na obszarze GZWP nr 122 występują w utworach czwartorzędowych do głębokości 100-160 m.
Zasoby dyspozycyjne wynoszą tu: w rejonie B (zlewnia Gunicy) 12 016 m3/d i w rejonie C (zlewnia Odry) 23 796 m3/d .
W obrębie struktury GZWP Nr 122 Dolina kopalna Szczecin zlokalizowane są 4 działające ujęcia wód podziemnych dla Szczecina – „Pilchowo”, „Arkonka”, „Świerczewo” i „1-go Maja”.
Zarówno na zachód i południe od Szczecina, w obrębie Wału Stobiańskiego i Wzgórz Warszewskich jak również na wschód od Odry, w obrębie Wzgórz Bukowych, parametry hydrogeologiczne zaburzonych glacitektonicznie warstw wodonośnych są niesprzyjające dla budowy ujęć wód podziemnych.

1.1.3. ZASOBY GEOLOGICZNE

Szczecin leży w strefie osiowej Niecki Szczecińskiej, o czym świadczą najwyższe miążości utworów kredowych i stosunkowo niskie podłoże spągu kredy. Największą miążość w najbliżej położonym otworze strukturalnym “Szczecin IG1” odwierconym do głębokości 1 865,9 m osiągają:

• utwory kredy górnej ok. 1 254,5 m,
• osady trzeciorzędowe ok. 304,0 m,
• utwory jury ok. 256,5 m.

Na terenie Szczecina występują surowce mineralne:
energetyczne:

• węgiel brunatny o miążości ok. 0,2 – 0,5 m stwierdzono w okolicach Płoni, Śmierdnicy i Jezierzyc; w XIX wieku na tych terenach oraz w okolicy Podjuch i Zdrojów pracowały niewielkie kopalnie węgla brunatnego;
• torfy, znaczne złoża występują na obszarze Międzyodrza o miążości do 6 m, a złoże Zaleskie Łęgi 7-8 m. W nadkładzie torfów znajdują się namuły mineralne osiągające miąższość do 1,5 m. Drugie złoże torfu jest zlokalizowane nad jez. Dąbie, w obrębie półwyspu Załom i rozciąga się na północ od niego po dolinę Iny. W granicach Szczecina znajdują się pokłady torfu niskiego i przejściowego o miąższości do 5,8 m,;

skalne:

• kreda jeziorna o miążości 0,3 – 0,7 m występuje na terenie zalewowym Odry zachodniej, oraz w obrębie doliny Płoni na południe od Sławociesza. Pokłady tego surowca są niewielkie;
• gliny zwałowe (Równina Gumieniecka, Góry Bukowe, Wzgórza Warszewskie, Śmierdnica) o miąższości ok. 10 m;
• iły, były surowcami mineralnymi szczególnie często eksploatowanymi. Występują na obszarze plateau Warszawa i tzw. skarpy skolwińskiej, a także pomiędzy Płonia a Śmmierdnicą.. Największe złoża ceramiki budowlanej obecnie nieeksploatowane zlokalizowane są w rejonach: Niebuszewo – 2 432 tys. m3, Szczecin Zgoda –2 017 tys. m3, Bukowo (Płonia) – 5 107 tys. m3 oraz Bukowo (Wschód) – 628 tys. m;
• piaski i żwiry wodnolodowcowe, występujące w okolicy Wzgórz Warszewskich i Gór Bukowych, a także na południowy zachód od Śmierdnicy.

Niewielkie żwirownie dla potrzeb lokalnych eksploatowane były w Śmierdnicy i Podjuchach. Jedyne większe wyrobisko piasków drobnoziarnistych znajduje się na trasie Dąbie – Wielgowo.
Szczecin położony jest na terenie Niziny Szczecińskiej na styku trzech mezoregionów geograficznych: Doliny Dolnej Odry, Wzgórza Szczecińskiego i Równiny Goleniowskiej. Naturalne walory przyrodnicze sprawiają, że rejon Szczecina należy do bardziej interesujących obszarów Europy Środkowej. Do najważniejszych walorów środowiska naturalnego Szczecina można zaliczyć rzeźbę terenu, urozmaiconą sieć wodną, łagodne warunki klimatyczne oraz bogatą florę i faunę.