LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCE NR IX DAWNIEJ GIMNAZJUM MARIACKIE (22)

Wchodzimy w ul. Farną i przed nami wyłania się gmach Gimnazjum Mariackiego stojący na placu Mariackim.

W 1261 r. książę Barnim I Dobry powołał zespół kolegiacki złożony z 12 kanoników. Kanonicy uzyskali obok wielu nadań także prawo połowu ryb w Odrze i na jeziorze Dąbie. W dwa lata później podpisał dokument fundacyjny na budowę kościoła kolegiackiego Najświętszej Marii Panny. W dokumencie tym mówi się o obszarze, na którym "od prastarych czasów znajdował się gród". Był on przypuszczalnie oddzielony od Wzgórza Trzygłowa szeroką fosą. Możliwe jest jednak, że stały tutaj dodatkowe zabudowania dworskie możnowładcy lub ludności służebnej na dworze.

W 1277 r. powołano gminę katolicką przy tym kościele. W rok później w krypcie złożono ciało fundatora Barnima I. Świątynia posiadała trzy nawy o charakterze bazylikowym i dwie wieże przy elewacji zachodniej. Była największym i najpiękniejszym kościołem w mieście. Fundatorami wyposażenia były najbogatsze rody szczecińskie. Na pocz. XV w. (1400-1435) zbudowano największą kaplicę NMP. Powstały także inne, po obu stronach naw bocznych. Kościół będąc najwyższą budowlą w okolicy, wielokrotnie był niszczony od uderzeń piorunów.

Dnia 25 grudnia 1723 r. król pruski Fryderyk Wilhelm I polecił Fundacji Mariackiej podwyższyć wieżę o 1/3 wysokości, na wzór wieży kościoła garnizonowego w Poczdamie. Projektantem wieży wyznaczył C.G. van Wallrawe. Po ukończeniu wieża posiadała 91 m wysokości, a z hełmem 108 m. Hełm zwieńczony został królewską koroną, herbem z orłem, napisem i pozłacanym słońcem u góry. Uroczyste obchody 500-lecia kościoła odbyły się 9 lipca 1763 r.

W owym czasie świątynia posiadała 40 kaplic. W 1771 r. ufundowano nowe organy. W dniach 9 i 26 lipca 1781 r. odnotowano kolejne uderzenia piorunów w wieżę, co spowodowało podjęcie montażu piorunochronu. Najtragiczniejsze wydarzenie miało miejsce 9 lipca 1789 r., kiedy piorun uderzył w wieżę tuż przy koronie królewskiej i spowodował pożar, który mimo wysiłku mieszczan wypalił niemal cały kościół. Zniszczeniu uległo także przylegające do domków profesorskich Gimnazjum Mariackie i bogata biblioteka kościelna. Prochy książęce z krypty złożono do jednej trumny i przeniesiono do krypty kościoła zamkowego św. Ottona. Uratowane z pożogi organy i ołtarz sprzedano do kościoła Mariackiego w Pasewalku. Wiernych podporządkowano parafii kościoła zamkowego, tworząc w 1793 r. gminę Zamkowo-Mariacką. Wystąpili oni z propozycją odbudowy kościoła Mariackiego, która wg głównego radcy budowlanego F. GillyŐego kosztować miała ok. 40 tys. talarów, a wieży pokrytej blachą miedzianą - ok. 10 tys. talarów. Propozycję odrzucono. Minister von Herzog zaproponował budowę na wieży obserwatorium astronomicznego dla uczniów gimnazjum. Projekt ten także upadł. Mury obwodowe rozebrano do wysokości 40 stóp, a wnętrze uprzątnięto z gruzów. Pozostałości budowli zaczęto likwidować w 1829 r., a zakończono w 1830 r.

Barnim I obok kościoła Mariackiego ufundował także Gimnazjum Mariackie. Po wprowadzeniu reformacji, w latach 1541-1544, przekształcone zostało przez Barnima XI i Filipa I w Pedagogium Fundacji Mariackiej. W 1642 r. uzyskało tytuł "gymnasium". W 1667 r. król szwedzki Karol XI podniósł szkołę do godności "Gymnasium Academicum Carolinum", a w 1670 r. uzyskała przydomek "gymnasium regium". Podczas oblężenia w 1677 r. gimnazjum zostało zniszczone.

W 1747 r. podjęto odbudowę, którą zakończono w 1750 r. W 1805 r. zostało przekształcone w Gimnazjum Królewskie i Miejskie, a patronat nad nim objął szczeciński magistrat.

Po zlikwidowaniu ruin kościoła Mariackiego 3 sierpnia 1830 r. położono kamień węgielny pod budowę nowego gmachu Gimnazjum Królewskiego i Miejskiego. Projektantem i kierownikiem budowy był radca bud. Scabell, roboty murarskie wykonał Bessin, a stolarskie Kämerling. Budowę ukończono 10 września 1832 r., a poświęcono 15 października. W dwa lata później radca miejski Dreher ufundował dla gimnazjum organy. W 1843 r. wokół gmachu posadzono kasztanowce i klony. Biblioteka posiadała ok. 30 tys. tomów i była najlepiej wyposażoną w Prowincji Pomorskiej.

Po wybudowaniu 1 października 1869 r. nowego Gimnazjum Miejskiego, przy obecnej ul. Dworcowej, Gimnazjum Królewskie i Miejskie przekształcono w czteroklasową szkołę wstępną, później na mieszkania prywatne. Obecnie mieści się tutaj IX Liceum Ogólnokształcące. Na frontowej ścianie tablica z brązu o treści:

18 maja 1944 r. żołnierze polscy 2 Korpusu zdobyli w Bitwie Narodów o Rzym Monte Cassino. W 40 rocznicę bitwy w hołdzie zwycięzcom nadano imię Bohaterów Monte Cassino IX Liceum Ogólnokształcącemu w Szczecinie. 18 maja 1989.

Obok gmachu widoczne są pozostałe po kościele Mariackim dwa przęsła krużganka z XV w. łączącego kościół z domkami profesorskimi Kolegium Mariackiego.