RATUSZ STAROMIEJSKI (7)

Za wschodnią pierzeją zabudowy skręcamy w lewo i dochodzimy do Rynku Siennego, zw. dzisiaj pl. Rzepichy. Pośrodku placu wznosi się gotycki Ratusz Staromiejski. Pierwsza wzmianka o hali kupieckiej, zw. theatrum, przeznaczonej także do narad sądu i ławników, pochodzi z 1245 r. Początkowo była drewniana, a obecny ratusz pochodzi z ok. 1450 r. Jego formę przypisuje się szczecińskiemu budowniczemu Henrykowi Brunsbergowi. Elewacja jest bogato zdobiona glazurowanymi kształtkami. Od strony południowej zbudowano podcienie, pod którymi w letnie dni odbywały się publiczne rozprawy sądowe.

Rada miejska zbierała się dwa razy w tygodniu. We wtorki radzono nad sprawami miasta, a w piątki nad indywidualnymi sprawami mieszczan. Obrady rozpoczynano o godz. 8. Dziennie rozpatrywano trzy do czterech spraw. Raczono się przy tym piwem. Niekiedy rajcy korzystali z doradztwa starszych cechów.

Ratusz został zniszczony podczas oblężenia brandenburskiego w 1677 r. W czasie odbudowy zatynkowano elewacje, zburzono gotyckie szczyty, zastępując je barokowymi. Wprowadzono także dodatkową kondygnację. W 1867 r. w piwnicach urządzono winiarnię. Wskutek ciasnoty i złego stanu technicznego budynku siedzibę rady miejskiej przeniesiono do wybudowanego w 1879 r. Ratusza Nowego przy obecnym pl. Batorego. Stary Ratusz przeznaczono na cele administracyjne i magazynowe. Podczas alianckich bombardowań podzielił on los wielu innych budowli na Starym Mieście. Po wojnie Ratusz odbudowano, przywracając mu pierwotny gotycki charakter.

W 1975 r. gmach przekazano Muzeum Narodowemu, które umieściło tutaj Oddział Historii Miasta. Obecnie prezentuje się w nim ponadtysiącletnie dzieje Szczecina. Są tam eksponaty odkryte podczas wykopalisk archeologicznych - sztychy, obrazy i inne pamiątki, świadczące o burzliwych dziejach portowego miasta. W kasie muzeum można kupić atrakcyjne wydawnictwa i pamiątki.

Od XIV w. dwa razy w roku, tj. 1 maja i 29 września, na Rynku Siennym ogłaszano rozporządzenia rady miejskiej. Niektóre dla współczesnych mogą wydać się szczególnie interesujące. Oto kilka z nich:

• Rozporządzenie z 1416 r. zobowiązywało mieszkańców do sprzątania ulic, placów i okolic swoich posesji.
• Rozporządzenie z 1418 r. godziło w oszczerców i plotkarzy zniesławiających "panów, książęta, rycerzy, giermków, kobiety, dziewczęta, księży i lenników...".
• Przypuszczalnie w latach 70. XV w. szczecińska rozpustnica Jolka została skazana na karę śmierci. Uratował ją kat, pozostający w kawalerskim stanie ze względu na szpetną urodę, proponując małżeństwo. Po śmierci męża miała rzekomo wypełniać katowskie rzemiosło. Jej ulubionym narzędziem tortur, stosowanym także na dawnych koleżankach "po fachu", była - opierana na brzuchu skazańca - podgrzewana rura ze szczurem w środku. Ostatecznie Jolka, posądzona o kontakty z diabłem, została stracona.
• Rozporządzenie z 1558 r. regulowało sprawę organizacji uroczystości weselnych. Ograniczało luksus i zbytek. Bogaci mieszczanie mogli zaprosić na wesele osiemdziesięciu gości, średniozamożni - czterdziestu, a biedota jedynie dwudziestu. Goście weselni mogli przebywać w mieście tylko w dniu wesela. Na noc mogli pozostać, za zgodą rady, jedynie goście bogatych patrycjuszy. Śluby dla bogaczy odbywały się o godzinie 10, a dla biedoty o 16. Rozporządzenie ograniczało liczbę posiłków weselnych i poszczególnych dań. Bogaczom przygrywała kapela miejska, a biedocie mógł grać tylko jeden muzyk miejski. Ograniczenie wystawności przyjęć dotyczyło także chrztów i pogrzebów. Przesadna zamożność ubiorów również podlegała karze.
• Rozporządzenie z 1591 r. regulowało sprawę służby wartowniczej. Każdej nocy wartę w mieście mieli pełnić: naczelnik, czterech strażników i 25 obywateli miasta. Musieli oni wieczorem stawić się z bronią przed ratuszem na odprawę.
• Niektóre rozporządzenia wywoływały bunty mieszkańców, jak np. z 16 lipca 1616 r. podniesienie cen trunków, głównie piwa, o ok. 30% spowodowało wkroczenie uzbrojonego tłumu mieszkańców Łasztowni i przedmieść (ok. 3000 osób) do Ratusza i zamordowanie urzędnika miejskiego Wawrzyńca Drewelowa. Trzydniowe rozruchy zakończyły się po pertraktacjach społeczną ugodą.

Od strony północnej obecnego muzeum znajduje się plac zw. Rynkiem Nowym. Powstał w miejscu spalonego w 1811 r. gotyckiego kościoła św. Mikołaja. W pobliżu jego prezbiterium w średniowieczu stał pręgierz, który przeniesiono na Rynek Warzywny.

Obok Ratusza, od strony zachodniej, 3 sierpnia 1833 r. położono kamień węgielny pod gmach giełdy wg proj. architekta dr. Mathiasa, ucznia Karla Friedricha Schinkla. Giełdę oddano do użytku w 1836 r. Gmach jej został zniszczony podczas bombardowań alianckich i nie został odbudowany. Naprzeciwko ratusza w latach 1740-1866 stał odwach (dawniej wartownia).

Od Ratusza Staromiejskiego idziemy ul. Mściwoja. Po prawej stronie widoczny hotel "Arkona". Skręcamy w lewo w ul. Kurkową.

Po prawej stronie mijamy gotycki spichlerz, tzw. spichlerz mały z XV w. W głębi dziedzińca stoi gotycki budynek wagi miejskiej, także z XV w., z wystającym nad dziedziniec okapem niewielkiego żurawika do podciągania towarów. Prostopadle do niego stoi gotycki spichlerz z XIV w.